काठमाडौँ- नेपाली गीत–संगीत तथा चलचित्र क्षेत्रका स्रष्टालाई अवार्ड र सम्मान प्रदान गर्ने उद्देश्यले आयोजना हुँदै आएको ‘विराट फिल्म एन्ड म्युजिक अवार्ड’को चौथो संस्करणका लागि नोमिनेसन सार्वजनिक गरिएको छ।

कार्यक्रम संयोजक सुरज पौडेलका अनुसार यस वर्ष सङ्गीततर्फ १५ विधा र चलचित्रतर्फ ११ विधा गरी जम्मा २६ विधामा नोमिनेसन घोषणा गरिएको हो। अवार्डमा सहभागिताका लागि गरिएको आह्वानपछि प्राप्त भएका चलचित्र तथा गीत–संगीत कृतिहरूलाई समेटेर नोमिनेसन तय गरिएको संयोजक पौडेलले जानकारी दिए।

अवार्ड समारोह यही फागुन १३ गते काठमाडौँमा आयोजना हुनेछ। अवार्डको क्षेत्रमा छुट्टै पहिचान बनाउन सफल ‘विराट फिल्म एन्ड म्युजिक अवार्ड’का पहिलो, दोस्रो र तेस्रो संस्करण काठमाडौँमा भव्य तथा सभ्य रूपमा सम्पन्न भइसकेका छन्।

सेलिब्रेटी नेपाल प्रतिष्ठानको आयोजनामा हुने यस वर्षको अवार्डमा २०८१ सालमा प्रदर्शन तथा सार्वजनिक भएका चलचित्र र गीत–संगीतलाई समावेश गरिएको छ। साथै, अवार्ड कार्यक्रमलाई चलचित्र विकास बोर्डले सहकार्य गरेको छ। अवार्ड कार्यक्रममा एक जना श्रस्टालाई नगद २५ हजार पांच सय पचपन्न नगद सहित लाइफटाइम अचिभमेन्ट अवार्ड द्वारा सम्मान गरिनेछ। एक जना पत्रकारलाइ नगद सहित पुरस्कार पनि प्रदान गरिने आयोजकले जानकारी दिएका छन्।

यस्तो छ नोमिनेसन:

नोमिनेसन फिल्म तर्फ
१. उत्कृस्ट फिल्म
– बोक्सीको घर
– पूर्ण बहादुरको सारंगी
– सतीदेवी
– अञ्जिला
– पिताम्बर

२.उत्कृस्ट निर्देशक
- सरोज पौडेल (पूर्ण बहादुरको सारंगी)
– मिलन चाम्स (अञ्जिला)
- कृषा चौलागाई (पिताम्बर
- लक्ष्मण सुवेदी (सतीदेवी)
- वसन्त निरौला (ज्वाईं साव)

३.उत्कृस्ट अभिनेता
– विजय वराल (पूर्ण बहादुरको सारंगी)
– प्रदीप खड्का (पिताम्बर)
– जितु नेपाल (ज्वाईं साव)
– दयहाङ्ग राई (अञ्जिला)
- विनय श्रेष्ठ (फेरी रेशम फिलिली)

४.उत्कृस्ट अभिनेत्री
– सुपुस्पा भट्ट (फेरी रेशम फिलिली)
– केकी अधिकारी (बोक्सीको घर)
– मलिका महत (सतीदेवी)
– साम्राज्ञी आर एल शाह (लन्डन टु पेरिस)
- अन्जना बराइली (पूर्ण बहादुरको सारंगी)

५.सह-अभिनेत्री
– सृजना सुब्बा (अञ्जिला)
- अलिशा बास्तोला (पूर्ण बहादुरको सारंगी)
- गरिमा शर्मा (लन्डन टु पेरिस)
- सुरक्षा पन्त (पिताम्बर)
- सृजना अधिकारी (सतीदेवी)

६.छायाँकार
– पुरुसोत्तम प्रधान (पिताम्बर)
- शिवराम श्रेष्ठ (पूर्ण बहादुरको सारंगी)
–  सुसन प्रजापति (फेरी रेशम फिलिली)
- बाबु श्रेस्ठ (सतीदेवी)
- सुदिप बराल (अन्जिला)

७.सम्पादक
- मिलन श्रेष्ठ (अञ्जिला)
- सुरेन्द्र जी पौडेल (पूर्ण बहादुरको सारंगी)
- बन्दे प्रसाद (पिताम्बर)
- संदेश शाह (ज्वाईं साव)
- शजु चन्दन (लन्डन टु पेरिस)

८.संगीतकार
– थानेश्वर गौतम रात किन हुन्छ (अञ्जिला)
– आशिष अविरल रैयाँ चाँदीको ( पूर्ण बहादुरको सारंगी)
- अर्जुन पोखरेल कसम बत्तिको (ज्वाईं साव)
- प्रकाश सपुत बुझिन मैले (बोक्सीको घर)
- काली प्रसाद बासकोटा पारी त्यो डाडामा (फेरी रेशम फिलिली)

९.सह अभिनेता
- सौगात मल्ल (पिताम्बर)
- कामेश्वर चौरसिया (फेरी रेशम फिलिली)
- निश्चल खड्का (लन्डन टु पेरिस)
- कुलबहादुर अधिकारी (सतीदेवी)
- मुकुन भुषाल (पूर्ण बहादुरको सारंगी)

१०.पटकथा संवाद
– महेश दवाडी (पूर्ण बहादुरको सारंगी)
- लक्ष्मण सुवेदी (सतीदेवी)
- लोकमणि पौडेल (अग्नि दहन)
- प्रदिप भारद्वाज,यम थापा,गिरिराज घिमिरे (अञ्जिला)
- प्रदिप भारद्वाज र अभिमन्यु निरवी (पिताम्बर)

११.रंग संयोजन
- राजेन्द्र मोक्तान (अञ्जिला)
- रेनिश फागो (पिताम्बर)
- राजेन्द्र मोक्तान (अग्निदहन)
- सुप्रिम पराजुली (फेरी रेशम फिलिली)
- रेनिश फागो (ज्वाईं साव)

नोमिनेसन संगीत तर्फ
१.उत्कृस्ट गायक आधुनिक
- नवीन कुमार पौडेल (यो हाम्रो साथ)
- रुद्र शेखर शर्मा (के छ सान्नानी)
– दिप्सन लिम्बु (ओ माया)
– शिव परियार (अजम्बरी माया)
– शशी विक्रम थापा (तिम्रै कारण)

२.उत्कृस्ट गायिका आधुनिक
- मेलिना राई (टर्रो चियापत्ती)
- जुनु प्रसाई (सुन हे माया)
– अन्जु पन्त (थाहै थिएन दिल)
- अन्नु चौधरी (फर्केर हेर)
- वेनिषा पौडेल (यो हाम्रो साथ)

३.उत्कृस्ट संगीतकार
– मनोज चौलागाईं (ए मन)
– राजेन्द्र बजगाईं (पुतली)
- कमल अधिकारी (मेरो घरको)
- भिम बिसी (पिर पर्याछ)
- लक्ष्मण पोखरेल(दुख्यो धेरै)

४.उत्कृस्ट गीतकार आधुनिक
– पुरन राउत (यो हाम्रो साथ )
– प्रतिमा गुरुङ (न जिउन सकें न मर्न सकें)
– सरिता सापकोटा – बेखबर
- हरी उप्रेती (तिम्रो झझल्को)
- डा.राजुबाबु श्रेष्ठ (अजम्बरी माया)

५.उत्कृस्ट मोडल आधुनिक मेल
– आर्यन राउत (पिर पर्‍या छ)
- माधव केसी (अजम्बरी माया)
- रोजेन सुन्दास (लाखौँ चोट)
- इश्वर वल्लभ उप्रेती (आदत बन्यौ)
- भुवन खड्का (कस्तो रोग)

६.उत्कृस्ट मोडल आधुनिक फिमेल
- आशिका खत्री (तिमि बिना)
- प्रिया गौतम (सुन ए माया)
- नेहा गौतम (तिम्रो झझल्को)
- सुरक्षा इटानी (यो हाम्रो साथ)
- स्मारिका ढकाल (दुख्यो धेरै)

७.उत्कृस्ट मेकअप आर्टिस्ट
– सरगम गाहा (तिम्रो मेरो दिलको बास)
– प्रिया नगरकोटी (मेरो घरको मुन्तिर)
- गीता बुढाथोकी (तिमि बिना)
- रवि केसी (सुनकै दरवार)
- सविना गुरुङ (दुख्यो धेरै)

८.उत्कृस्ट म्युजिक भिडियो निर्देशक
- अनिल शाही (टर्रो चियापत्ती)
– बबिता श्रेष्ठ (सुन है माया)
– राजेन्द्र बस्नेत (मेरो घरको मुन्तिर)
– विनयराज पौडेल (हेर्दा हेर्दै)
- नितिन चन्द (थाहै थिएन)

९.उत्कृस्ट छायाँकार म्युजिक भिडियो
– मुकेश हुमागाईं (टर्रो चियापत्ती)
– डम्बर राई (मेरो घरको मुन्तिर)
- मदन काश्यप घिमिरे (अजम्बरी माया)
- कृष्ण देव रुपाखेती (दुख्यौ धेरै)
- नुवा संदेश (थाहै थिएन)

१०.उत्कृस्ट गीतकार पप
- सुक गुरुङ (छेक्यो छेक्यो)
– अनुप महर्जन (अँध्यारो रातमा)
 -विराज गौतम (मन्जरी)
-सुरेश राई (फेरी भेटौला)
-अर्जित लोप्चन (मकवानपुरे डन)

११.उत्कृस्ट गायन लोक
-विमला भण्डारी (बेसी खेतैमा)
-गीता देवी (हरियो चोली)
-दिपिका वयम्बु (नजर त्यतै छ)
– चन्द्र लामा (मुटुमा बसेकी माया)
-पार्वती कार्की (हरियो चोली)

१२.उत्कृस्ट छायाँकार पप भिडियो
-जीवन पराजुली (आज टाढीयौ)
-रक्की महर्जन (याद मेटाउन)
-मिलन थापा ‘शान्त’ (अध्यारो रातमा)
-मानश श्रेष्ठ (हिजो आज)
-उत्सव दाहाल (फेरी भेटौला)

१३.उत्कृस्ट मोडल भोजपुरी
-सद्दाम हुसेन (कमर धके)
-समिर के जोशी (सपनो मे)
-अमित श्राप (लहे लहे)
-भरत शाह (तहल्का मचादे)
-निशान्त पाण्डे (विवाह)

१४.उत्कृस्ट गीतकार गजल
-तुलाराम लामिछाने (समय खराव छ)
-सरोज पोखरेल (गाजल टिकी)
-उत्तम भेटवाल (गजलका कुरा)
-ममिला पौडेल ‘आस्था’ (लाखै चोट)
-दिपक सोनाम (जादा आकाशैमा)

१५.उत्कृस्ट कोरियोग्राफर म्युजिक भिडियो
-नरेश ऐयार (पिर पर्या छ)
-सुरेश पाण्डे (जवानीले पोल्यो)
-संदेश मोथे (यो हाम्रो साथ )
-सुरेश पाण्डे (चन्द्र कुमारी)
-कृष्ण रसाल (तिम्रै लागी हो)

काठमाडौं । महाशिवरात्रिको पावन अवसर पारेर फागुन ३ गते आइतबार कुप​ण्डोल​ स्थित आराध्यदेव भगवान श्री शिव मन्दिर मा लघु रुद्री महामृत्युञ्जय रुद्राभिषेक तथा अनुष्ठान यज्ञ सम्पन्न गरिएको छ। धार्मिक आस्था र सनातन परम्पराको संरक्षण गर्ने उद्देश्यले आयोजना गरिएको उक्त अनुष्ठानमा श्रद्धालुहरूको उल्लेख्य सहभागिता रहेको थियो।

अनुष्ठान धर्मरक्षक गुरु आचार्य पं. डा. नरोत्तम लाल श्रेष्ठ (ज्योतिषाचार्य) र उहाँकी धर्मपत्नी सुचिता श्रेष्ठद्वारा अभिषेक कर्ताको रूपमा सम्पन्न गरिएको हो। सोही अवसरमा गुरु नानक मठ परिसरमा धार्मिक सभाको समेत आयोजना गरिएको थियो। कार्यक्रममा राष्ट्रिय​ धर्मसभाका अध्यक्ष प्रा. डा माधव भट्टराई  प्रमुख अतिथिका रूपमा उपस्थित हुनुभएको थियो।

सभालाई सम्बोधन गर्दै प्रमुख अतिथि भट्टराईले भगवान शिवको महिमा वर्णन गर्दै फागुन कृष्ण चतुर्दशी  मा पर्ने शिवरात्रिमा गरिने धार्मिक कार्यले विशेष पुण्य प्राप्त हुने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो। उहाँले धर्मरक्षा तथा धार्मिक कार्यक्रममार्फत समाजमा सकारात्मक सन्देश फैलाउँदै आएको भन्दै आचार्य श्रेष्ठको प्रशंसा गर्नुभयो।

कार्यक्रममा आचार्य पं. डा. नरोत्तम लाल श्रेष्ठले विगत वर्षहरूमा महाशिवरात्रिको अवसरमा पशुपतिनाथ मन्दिर लगायत विभिन्न स्थानमा बृहत धार्मिक कार्यक्रम आयोजना गर्दै आएको जानकारी दिनुभयो। आफ्नै जन्मथलो कुपन्डोलमा यज्ञ आयोजना गर्न पाउँदा कर्तव्यबोध र विशेष हर्ष अनुभूति भएको उहाँको भनाइ थियो।

पूर्व मन्त्री ओम​कार​ श्रेष्ठले मानव धर्म नै सबैभन्दा ठूलो धर्म भएको उल्लेख गर्दै धार्मिक सहिष्णुताले मात्र देशमा शान्ति र समुन्नति सम्भव हुने धारणा राख्नुभयो। त्यसैगरी सिख धर्मगुरु प्रितम सिंहले सनातन धर्म समुदायको हितमा यस्ता कार्यक्रम फलदायी हुने विश्वास व्यक्त गर्दै आयोजकप्रति साधुवाद व्यक्त गर्नुभयो।

कार्यक्रममा स्थानीय जनप्रतिनिधि, राजनीतिज्ञ, समाजसेवी, धर्मसेवी तथा स्थानीयवासीको बाक्लो उपस्थिति रहेको थियो। धार्मिक सभा पश्चात सहभागीहरूलाई प्रसादस्वरूप सात्विक भोजन ग​राईएको आयोजकले जनाएको छ।

ॐ त्र्यम्बकं यजामहे सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम्।
उर्वारुकमिव बन्धनान्मृत्योर्मुक्षीय मामृतात्॥

काठमाण्डौ - महाशिवरात्रि हिन्दू धर्मको एक प्रमुख पर्व हो, जुन आरध्यदेव भगवान शिवको आराधनामा मनाइन्छ। यो पर्व विशेषगरी फाल्गुन कृष्ण चतुर्दशी (फागुन महिनाको कृष्ण पक्षको १४औँ दिन) मा मनाइन्छ। आउनुहोस् शिवरात्रिको बारेमा केही जानकारी लिऔं ।

१. के हो त शिवरात्री ?
शिवप्रिया रात्रिः शिवरात्रिः अर्थात् कल्याणकारक भगवान् शिवको अतिप्रिय रात्रिको नाम नै शिवरात्री हो । जुन रात्रिको शिवतत्वसँग घनिष्ठ सम्बन्ध छ त्यसैलाई शिवरात्री भनिन्छ । यस दिन शिवार्चनका साथै रात्रि–जागरणको विशेष महत्त्व भएकोले कल्याण चाहने साधकहरुले रातभर जागरण सहित विधिपूर्वक व्रत गर्नु पर्ने शास्त्रीय विधान छ । भगवान् शिवको निर्गुण निराकारबाट सगुण साकार रुपमा दिव्य अवतरणको मंगलसूचक रातको नाम नै महाशिवरात्री हो । भगवती पार्वतीको जिज्ञासामा शिव भन्नुहुन्छ – फागुन कृष्ण चतुर्दशीको रात्रि शिवरात्रीका नामले प्रसिद्ध छ । यस दिन व्रतोपवास गर्ने साधकले मलाई प्रसन्न गर्दछ ।
फाल्गुने कृणपक्षस्य या तिथिः स्याच्चतुर्दशी ।
तस्यां या तामसी रात्रिः सोच्यते शिवरात्रिका ।।
तत्रोपवासं कुर्वाणः प्रसादयति मां ध्रुवम् ।। (शिवपुराण)

 २. शिवरात्री कहिले मनाउने वा मनाईन्छ त ?
महाशिवरात्री व्रत फागुन महिनाको कृष्णपक्षको चतुर्दशी तिथिको दिन मनाउने गरिन्छ । 

माघफाल्गुनयोर्मध्ये या च कृष्णा चतुर्दशी ।
तस्यां जागरणादु्रद्रः पूजितो भुक्तिमुक्तिदः ।। (गरुडपुराण– १२४ अध्याय)

यस रात्रिलाई अर्धरात्रिव्यापिनी चतुर्दशी (जुन दिन आधारातसम्म चतुर्दशी तिथि हुन्छ त्यो) तिथिमा गर्नुपर्ने कुरा ईशान संहितामा उल्लेख गरिएको छ– 

तत्कालव्यापिनी ग्राह्या शिवरात्रिव्रते तिथिः ।
अर्द्धरात्रादधश्चोर्द्ध्वं युक्ता यत्र चतुर्दशी ।।
व्याप्ता सा दृश्यते तस्यां तस्यां कुर्यात् व्रतं नरः ।।

चाहे यो तिथि पूर्वा (त्रयोदशी तिथिले युक्त) होस्, चाहे परा (चतुर्दशीयुक्त) होस् । फागुन कृष्ण चतुर्दशी तिथि आधा रातसम्म भएको दिन शिवरात्री व्रत गर्ने साधकले अनन्त फल प्राप्त गर्दछ भनी नारदसंहितामा उल्लेख गरिएको छ । यस सम्बन्धमा तीन ओटा पक्षहरु छन्– 
१.चतुर्दशी तिथिलाई प्रदोषव्यापिनी (रातको सुरुवातमा मात्र भएको)
२.निशीथव्यापिनी (आधारातसम्म भएको) 
३. उभय (दुवै) व्यापिनी । व्रतराज, निर्णयसिन्धु र धर्मसिन्धु आदि ग्रन्थहरुका अनुसार निशीथव्यापिनी चतुर्दशी तिथिलाई नै लिनु पर्दछ । अतः आधारातसम्म भएको चतुर्दशी तिथि नै मुख्य हो, तर यसको अभावमा प्रदोषव्यापिनीलाई लिने भएकोले यसलाई गौण मानिन्छ । त्यसैले पूर्वा अथवा परा दुवै अवस्थामा जुन निशिथव्यापिनी चतुर्दशी तिथि छ, त्यसैमा व्रत गर्नुपर्दछ भन्ने शास्त्रीय नियम छ ।

 ३. शिवरात्री र शिवको महिमा र महत्व ।
ज्योतिषशास्त्रका अनुसार फागुन कृष्ण चतुर्दशी तिथिमा चन्द्रमा सूर्यको नजिक हुन्छ । अतः त्यसै समय जीवनरुपी चन्द्रमाको शिवरुपी सूर्यसँग योग (मिलन) हुन्छ । यस चतुर्दशीमा शिवपूजा गर्नाले जीवलाई अभीष्टतम पदार्थको प्राप्ति हुन्छ ।

भगवान् शंकरमा अनुपम सामञ्जस्य, अद्भुत समन्वय र उत्कृष्ट सद्भावको दर्शन हुन्छ । त्यसैले वहाँको सत्प्रेरणाद्वारा विश्व–कल्याणको महान् कार्यमा प्रवृत्त हुनु मानवमात्रको परम कर्तव्य हो । भगवान् शिव अर्धनारीश्वर भएर पनि कामविजेता हुनुहुन्छ । गृहस्थ भएर पनि परम विरक्त हुनुहुन्छ । विषपान गरेका कारण नीलकण्ठ भएर पनि विषबाट अलिप्त हुनुहुन्छ । ऋद्धि–सिद्धिहरुका मालिक भएर पनि तिनीहरुबाट अलग हुनुहुन्छ । उग्र भएर पनि सौम्य  र अकिंचन भैकन पनि सर्वेश्वर हुनुहुन्छ । निधारमा प्रलयकालको अग्नि र शिरमा परम शीतल गंगाजी वहाँको अनुपम शृंगारका रुपमा रहेका छन् । भगवान् शिवको सान्निध्यमा साँढे र सिंह त्यसैगरी मयूर र सर्पले एक–आपसमा रहेको वैरभावलाई सजिलै भुली एकसाथ क्रीडा गर्दछन् । यसले समस्त विरोधी भावहरुको विलक्षण समन्वयको शिक्षा दिने भएकाले विश्वलाई सह–अस्तित्व अपनाउनका लागि राम्रो मार्गनिर्देशन मिल्दछ ।

यसैगरी वहाँको श्रीविग्रहरूप शिवलिंग ब्रह्माण्ड र निराकार ब्रह्मको प्रतीक भएकोले सर्वपूज्य छ । निराकार ब्रह्मको कुनै रूप, रंग, आकार आदि नभए जस्तै शिवलिंगको पनि छैन । जसरी गणितमा शून्य केहि नभएर पनि सबथोक हुन्छ । जस्तै कुनै अंकको दाहिने भएर शून्यले त्यसको दशगुणा मूल्य गरिदिन्छ । त्यसैगरी शिवलिंगको पूजाबाट भगवान् शिव पनि दाहिने भएर मानवमात्रलाई अनन्त सुख–समृद्धि प्रदान गर्नुहुन्छ ।

४. शिवरात्री चतुर्दशीमा नै किन मनाईन्छ त ?
ज्योतिषशास्त्रका अनुसार प्रतिपदा आदि १६ ओटा तिथिहरुको अग्नि आदि गरिएका देवताहरु स्वामी हुन्छन् । अतः जुन तिथिको जुन देवता स्वामी हुन्छन्, ती देवताको त्यसै तिथिमा व्रत, पूजा आदि गर्नाले उनको विशेष कृपा उपासकलाई प्राप्त हुन्छ । चतुर्दशी तिथिका स्वामी शिव हुन् अर्थात् भगवान् शिवको तिथि भनेको चतुर्दशी हो । त्यसैले यस तिथिको रातिमा व्रत गरिने भएकोले यस व्रतको नाम शिवरात्रि रहन गयो । यसैगरी प्रत्येक महिनाको कृष्णपक्षको चतुर्दशी तिथिमा पनि शिवरात्री व्रत हुन्छ, जसलाई महाशिवरात्री व्रत भनिन्छ । 

शिवभक्तहरु प्रत्येक कृष्णचतुर्दशीमा व्रत गर्ने गर्दछन् तर फागुन कृष्ण चतुर्दशी तिथिको आधारातमा आदिदेव भगवान् शिव करोडौँ सूर्यको समान तेज सहित लिंग रुपमा प्रकट हुनु भएकोले यो पर्व महाशिवरात्रीका नामले प्रसिद्ध भएको कुरा ईशानसंहितामा उल्लेख गरिएको छ– 

फाल्गुनकृष्णचतुर्दश्यामादिदेवो महानिशि ।
शिवलिङ्गतयोद्भूतः कोटिसूर्यसमप्रभः ।।

यो व्रत ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य, शूद्र, स्त्री–पुरुष र बालक–युवा–वृद्ध आदि सबैले गर्न सक्दछन् । प्रत्येक एकादशी व्रत लगायत अन्य व्रतहरु जस्तै महाशिवरात्रि व्रत पनि सबैले गर्नुपर्दछ । नगरिएको खण्डमा दोष लाग्दछ ।

 ५. महाशिवरात्रिमा बसिने व्रतको महत्त्व के छ त ?
महाशिवरात्रीको दिन भगवान् शिवको उपासना गर्नाले उपासकलाई भोग एवं मोक्ष दुवैको प्राप्ति हुने कुरा शिवपुराणको कोटिरुद्रसंहितामा उल्लेख गरिएको छ । ब्रह्मा, विष्णु र पर्वतीले सोधेपछि भगवान् शिवले भन्नुभयो– शिवरात्रि व्रत गर्नाले महान् पुण्यको प्राप्ति हुन्छ । मोक्षार्थीलाई मोक्षको प्राप्ति गराउने भएकाले चार व्रतहरुको नियमपूर्वक पालना गर्नुपर्दछ । 

ती चार व्रत यस प्रकार छन्– १. भगवान् शिवको पूजा, २. रुद्रमन्त्रको जप, ३. शिवमन्दिरमा उपवास र ४. काशीमा देहत्याग । शिवपुराणमा मोक्षमार्गका नामले प्रसिद्ध यी चार मार्गहरु मध्ये पनि शिवरात्रीव्रतको विशेष महत्त्व भएकोले यसलाई अवश्य गर्नुपर्दछ । किनकि वहाँले हामीलाई काम, क्रोध, लोभ, मोह, मद, मात्सर्यादि विकारहरुबाट मुक्त गरी परम सुख, शान्ति, ऐश्वर्यादि प्रदान गर्नुहुन्छ ।

शिवपुराणका अनुसार प्रत्येक महिनाको शिवरात्रिव्रत भन्दा फागुन कृष्ण चतुर्दशीको दिन मनाइने महाशिवरात्री व्रतको विशेष महिमा भएको कुरा प्रष्ट हुन्छ । यो सबैका लागि धर्मप्राप्तिको उत्तम साधन हो । निष्काम अथवा सकाम भावले सबै मानिस, वर्ण, आश्रम, स्त्री, बालक र देवताहरुका लागि समेत यो महाव्रत परम हितकारक मानिएको छ । भगवान् शिव अभिषेक, वस्त्र, धूप, अर्चन तथा पुष्पादिसमर्पणबाट भन्दा व्रत–उपवासबाट धेरै खुसी हुने कुरा यस कथनबाट प्रष्ट हुन्छ– 

न स्नानेन न वस्त्रेण न धूपेन न चार्चया ।
तुष्यामि न तथा पुष्पैर्यथा तत्रोपवासतः ।। (शिवपुराण)

६. शिवपूजा रातिमा नै किन  गरिन्छ त ?
अन्य देवताहरुको पूजा एवं व्रतादि कार्य प्राय दिनमा नै हुन्छन् भने भगवान् शिवलाई रात्रि नै किन प्रिय भयो ?  र त्यो पनि फागुन कृष्ण चतुर्दशी तिथि नै किन ? भन्ने जिज्ञासाको समाधानका सन्दर्भमा विद्वान्हरुको कथन छ– भगवान् शंकर संहारशक्ति र तमोगुणका अधिष्ठाता हुनुहुन्छ । त्यसैले तमोमयी (तमोगुणले युक्त) रात्रिसँग वहाँको स्नेह हुनु स्वाभाविक नै हो । रात्रि संहारकालको प्रतिनिधि हो । त्यसको आगमनसँगै सर्वप्रथम प्रकाशको संहार हुन्छ । त्यसैगरी समस्त जीवको दैनिक कर्मचेष्टाहरु पनि समाप्त हुन्छन् र अन्त्यमा निद्राद्वारा चेतनाको पनि नाश भई सम्पूर्ण विश्व संहारिणी रात्रिको काखमा अचेतन भएर खस्दछ । अतः प्राकृतिक दृष्टिले भगवान् शिवलाई रात्रि प्रिय भएको कुरा सहजै प्रष्ट हुन्छ । स्कन्दपुराणका अनुसार रातको चारै प्रहरहरुमा शिवको पञ्चामृत स्नान सहित विशेष प्रकारले पूजा गर्नुपर्ने कुरा उल्लेख गरिएको छ ।

ततो रात्रौ प्रकर्तव्यं शिवप्रीणनतत्परः ।
प्रहरे प्रहरे स्नानं पूजाञ्चैव विशेषतः ।।

त्यसैले भगवान् शिवको आराधना शिवरात्रिको दिनमा मात्र नभई अन्य समयमा समेत प्रदोष (रात्रिको प्रारम्भ) मा नै गर्नु उपयुक्त मानिन्छ ।

 ७. कृष्णपक्षमा नै गर्नुको रहस्य के हो त ?
महाशिवरात्री कृष्णपक्षमा नै हुनुमा पनि ठूलो रहस्य लुकेको छ । शुक्लपक्षमा चन्द्रमा पूर्ण (सबल अर्थात् सम्पूर्ण कलाले युक्त) हुन्छ भने कृणपक्षमा क्षीण हुन्छ । चन्द्रमाको कलाको वृद्धिसँगै संसारका सबै रसवान् पदार्थमा वृद्धि र क्षयसँगै तिनीहरुमा ह्रास आउनु स्वाभाविक एवं प्रत्यक्ष छ । चन्द्रमा क्रमशः घट्दै औंशीको दिन पूरै क्षीण हुन्छ । त्यसको प्रभाव अण्ड–पिण्डवाद अनुसार मनका अधिष्ठाता भूमण्डलका समस्त प्राणीहरुमा पनि पर्दछ र उन्मना (उत्कण्ठित चित्त भएका) जीवहरुको अन्तःकरणमा तामसी शक्तिहरु प्रबुद्ध भई अनेक प्रकारका नैतिक एवं सामाजिक अपराधका कारण बन्दछन् । आध्यात्मिक भाषामा यिनै शक्तिहरुको अर्को नाम भूत–प्रेत आदि हुन्छ । 

शिवलाई यिनीहरुको नियामक मानिन्छ । जगदात्मा सूर्यको स्थितिले गर्दा दिनमा आत्मतत्व जागरुक हुने भएकाले यी तामसी शक्तिहरुले आफ्नो विशेष प्रभाव देखाउन सक्दैनन् । तर चन्द्रमा विहीन अन्धकारमय रात्रिको आगमनसँगै ती तत्त्वहरुले आफ्नो प्रभाव देखाउन थाल्दछन् । अतः जसरी पानी आउनु पूर्व पुल बनाइन्छ । त्यसैगरी यो चन्द्रक्षय (औंसी) तिथि आउनु भन्दा सद्यः पूर्व (अघिल्लो दिन) नै ती सम्पूर्ण तामसी वृत्तिहरुको एकमात्र अधिष्ठाता भगवान् आशुतोषको आराधना गर्ने विधान शास्त्रकारहरुले गर्नुभएको छ । विशेष गरी कृष्णचतुर्दशीकै रात्रिमा शिवको आराधना गर्नुको मुख्य रहस्य यही हो ।

 ८. फागुनमा नै गर्नुको कारण के हो त ?
प्रत्येक महिनाको कृष्णपक्षको चतुर्दशीलाई शिवरात्री मानिएकोले ती दिनहरुमा पञ्चांगमा समेत यही नाम लेखिन्छ । तर फागुन महिनाको शिवरात्रीलाई भने महाशिवरात्री भनिन्छ । जसरी औंसी तिथिको नकारात्मक प्रभावबाट बच्नका लागि त्यसको ठीक एक दिन अगाडि चतुर्दशीको दिन यो उपासना गरिन्छ, त्यसैगरी क्षय ९समाप्त० हुँदै गरेको वर्षको अन्तिम महिना चैतको ठीक एक महिना अगाडि फागुनमा नै यो पर्व मनाउने विधान शास्त्रहरुमा पाइन्छ । जुन कुरा सबै प्रकारबाट युक्तिसंगत छ । त्यसैगरी रुद्रहरु एकादश संख्यात्मक ११० भएकाले पनि यो पर्व ११ औँ महिना अर्थात फागुनमा सम्पन्न हुनुले पनि फागुनमा गर्नुको रहस्यलाई प्रकाशित गर्दछ ।

 ९. उपवास र रातिमा जागा बस्नुको रहस्य के हो त ?
हाम्रा पूर्वज ऋषि–महर्षिहरुले सम्पूर्ण आध्यात्मिक अनुष्ठानहरुमा उपवासलाई महत्त्वपूर्ण मानेका छन् । 

विषया विनिवर्तन्ते निराहारस्य देहिनः । (गीता– २।५९) 

गीताको यस भनाई अनुसार उपवासलाई विषय निवृत्तिको अचूक साधन मानिएको छ । अतः आध्यात्मिक साधनाका लागि उपवास बस्नु अत्यावश्यक हुन्छ । उपवासका साथै रात्रिजागरणको पनि उत्तिकै महत्त्व छ । गीतामा भनिएको पनि छ – 

या निशा सर्वभूतानां तस्यां जागर्ति संयमी । (२।६९)

अर्थात् उपवास आदिद्वारा इन्द्रियहरु र मनलाई नियन्त्रण गर्ने संयमी व्यक्ति नै रातमा जागा बसी आफ्नो लक्ष्यप्राप्तिमा अग्रसर हुन सक्दछ । त्यसैले भगवान् शिवको उपासनाका लागि उपवास र रात्रि(जागरणको ठूलो महिमा छ । रात नै प्यारो लाग्ने भगवान् शिवप्राप्तिको समय रात्रि भन्दा बाहेक अरु कुन हुन सक्दछ रु अतः यी कारणहरुले गर्दा यस महान् पर्वमा शिवभक्तहरु उपवासका साथै रातिमा जागा बसी विधिपूर्वक शिवपूजा गर्ने गर्दछन् ।

(नोटः यो लेखलाई विभिन्न श्रोतहरुवाट आम पाठकहरुको जानकारीको लागी तैयार गरिएको हो । -Publisher/ Editor)

काठमाण्डौ- नेपाली चलचित्रउद्योगले पछिल्ला वर्षहरूमा निरन्तर विकास र सुधार देखाइरहेको छ। यस्ता परिवर्तनलाई प्रष्ट रूपमा देखाउन सकिन्छ चलचित्र शिवाँश च्याप्टर १ बाट। यो फिल्म हेरेपछि गर्वका साथ भन्न सकिन्छ कि नेपाली फिल्म मेकरहरूले चाहे भने प्रविधि, कथा, अभिनय र संगीतमा कुनै पनि अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको चलचित्रसँग प्रतिस्पर्धा गर्न सक्छन्।

शिवाँश च्याप्टर १ को कथा हाम्रो आफ्नै हिन्दु मिथोलोजीमा आधारित छ। फिल्मले परम्परागत पौराणिक पात्र र घटनालाई आधुनिक दृष्टिकोणसँग जोडेर प्रस्तुत गरेको छ। चलचित्रको मूल कथा एक रहस्यमयी दिव्य शिला र त्यसले कलियुगमा निम्त्याउन सक्ने शक्ति वा विनाशको वरिपरि घुमेको संकेत गरेको छ । आध्यात्मिक शक्ति प्राप्त गर्ने होडबाजी र त्यसले उत्पन्न गर्ने द्वन्द्व नै चलचित्रको मुख्य आकर्षण रहेकोछ । यस्तो मौलिक कथा नेपाली दर्शकका लागि मात्र होइन, विदेशी दर्शकका लागि पनि नयाँ अनुभव बन्न सक्छ। कथामा जीवनका विभिन्न पक्ष, मानवीय अन्तर्द्वन्द्व, नैतिक मूल्य र शक्तिशाली सन्देश समेटिएका छन्। दर्शकले चलचित्र हेर्दा केवल मनोरञ्जन मात्र होइन, गहिरो अनुभूति पनि पाउनेछन्।

चलचित्रको अर्को मुख्य आकर्षण यसको भिजुअल भव्यता हो। आधुनिक प्रविधि र भि.एफ्.एक्स्. को प्रयोगले चलचित्रलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको अनुभव दिने बनाएको छ। दृश्यहरू यति जीवन्त छन् कि दर्शक आफैँलाई कथाको भित्र महसुस गर्छन्। युद्ध दृश्य, वातावरणीय दृश्य र मिथोलोजिकल फन्टेसी दृश्यहरूले चलचित्रलाई अत्यन्तै आकर्षक बनाएका छन्। नेपाली चलचित्र उद्योगको लागि यो ठूलो उपलब्धि हो, जसले देखाउँछ कि नेपाली फिल्म मेकरहरूले प्रविधि र सिर्जनात्मक दृष्टिकोणमा अब कुनै अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्रभन्दा कम छैनन्।

चलचित्रमा अभिनय पनि निकै प्रभावकारी रहेकोछ। यसका मुख्य पात्र मध्ये तेज गिरीले आफ्नो भूमिका अत्यन्तै जीवन्त ढंगले निभाएका छन्। उनका भावपूर्ण अभिनयले दर्शकलाई कथामा पूर्ण रूपमा तान्न सफल भएको छ। भने अभिनेता प्रविण खतिवडाको एउटा यस्तो साधुको रूपमा देखाइएको लुक्स र आङ्ग नै सिरिङ्ग हुने अभिनयले चलचित्रलाई उच्चकोटीको बनाएको छ ।  शिवाँशमा गिरी र खतीवडामात्र होइन विमला लिम्बू , रुषा न्यौपाने, विकास जोशी, प्रदीप कुमार चौधरी, सबिर चुरौटे, उदय कुमार सुब्बा, टीका निरौला लगायत सम्पूर्ण कलाकारहरूले आफ्नो भूमिकामा मिहिनेत र समर्पण देखाएका छन्। प्रत्येक पात्रले कथामा गहिरो प्रभाव छोडेको छ, जसले चलचित्रलाई समग्र रूपमा सशक्त बनाएको छ। कलाकारहरूको अभिनय र संवाद प्रस्तुतिले कथालाई जीवित बनाएको छ र दर्शकलाई भावनात्मक रूपमा कथासँग जोड्ने काम गरेको छ।

शिवाँशको गीत संगीतको पक्ष पनि प्रशंसा योग्य रहेकोछ। साहित्यकार विप्लव प्रतीक र राजनराज शिवाकोटीको गीत रचना तथा  न्ह्यू बज्राचार्य र राजनराज शिवाकोटीको संगीत रहेको चलचित्रका गीतमा शिवाकोटी, मिलन नेवार, समीक्षा अधिकारी र करण परियारको स्वर रहेकोछ । चलचित्रको अर्को विशेष पक्ष भनेको भारतीय प्रख्यात गायक कैलाश खेरको स्वर र संगीत पनि हो । विशेषगरी कैलाश खेरको शिव ताण्डव गीतले चलचित्रको भव्यतालाई अझ उचाइ दिएको छ। संगीत र गीतहरूले कथाको भावनात्मक पक्षलाई बल दिन्छन् र दर्शकलाई कथासँग गहिरो रूपमा जोड्ने काम गर्छन्। गीतको कम्पोजिसन र प्रस्तुति दर्शकको ध्यान खिच्ने खालको छ।

अञ्जन सिनेमा प्रोडक्शनको ब्यानरमा निर्माण भएको यस चलचित्रका लेखक र निर्माता अञ्जान केसी  हुन् भने चलचित्रका निर्देशक सन्तोष कुमार आत्रेय हुन् । चलचित्रको सह–निर्मातामा शोभा भण्डारी र अनिस केसी बोगटी रहेका रहेका छन् भने  चलचित्रका कार्यकारी निर्माता शम्भू थापा हुन् ।

चलचित्रको प्रविधि, कथा र अभिनयमा उत्कृष्ट बनेको छ, तर प्रचार–प्रसारको क्षेत्रमा भने अझ धेरै काम गर्न सकिन्छ। यति दमदार चलचित्रलाई व्यापक रुपमा दर्शकसम्म पुर्‍याउन लागी निर्माण पक्षले प्रचार प्रसारलाई ध्यान दिन आवश्यक रहेकोछ। 

विशेष गरी कैलाश खेर जस्ता अन्तर्राष्ट्रिय ख्यातिप्राप्त गायकको शिव ताण्डव गीतलाई जनसाधारणसम्म पुर्‍याउन थप प्रयास गर्नुपर्ने देखिन्छ। समीक्षा अधिकारी, मिलन नेवार, राजनराज शिवाकोटी जस्ता कलाकारहरूको फ्यान बेसलाई प्रभावकारी रूपमा प्रयोग गर्दा चलचित्रको लोकप्रियता अझ बढ्न सक्छ। न्ह्यू बज्राचार्य र विप्लव प्रतीक जस्ता संगीतकारहरूको योगदानलाई केवल चलचित्रको हिस्सा नभई सांगीतिक उत्सवको रूपमा पनि प्रस्तुत गर्न सकिन्छ।

शिवाँश च्याप्टर १ केवल मनोरञ्जनको लागी बनेको चलचित्र मात्र होइन। यो हाम्रो पौराणिक कथा र सांस्कृतिक धरोहरलाई पुनर्जीवित गर्ने प्रयास हो। चलचित्र हेर्दा दर्शकले आफ्नो परम्परागत कथासँग नजिकको सम्बन्ध अनुभव गर्न सक्छन्। कथाको गहिराइ, अभिनयको बल, भिजुअल प्रभाव र संगीतको संयोजनले दर्शकलाई मन्त्रमुग्ध बनाउने क्षमता राख्छ।

अन्ततः शिवाँश च्याप्टर १ नेपाली चलचित्र उद्योगको लागि एउटा महत्वपूर्ण उपलब्धि हो। चलचित्रको कथावस्तु मौलिक, प्रविधि र भिजुअल इफेक्ट उत्कृष्ट, र अभिनय दमदार छ। यो चलचित्र केवल चलचित्र हेर्ने अनुभव मात्र होइन, यो नेपाली सांस्कृतिक, पौराणिक र कलात्मक दृष्टिकोणलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पुर्‍याउने एउटा साहसी प्रयास पनि हो। अब बाँकी कुरा निर्माण पक्ष थप प्रचार–प्रसारमा केन्द्रित हुनु पर्छ। दर्शकलाई एकपटक यो चलचित्र अवश्य हेर्न सिफारिस गरिन्छ।

काठमाण्डौ- नेपाली चलचित्रउद्योगले पछिल्ला वर्षहरूमा निरन्तर विकास र सुधार देखाइरहेको छ। यस्ता परिवर्तनलाई प्रष्ट रूपमा देखाउन सकिन्छ चलचित्र शिवाँश च्याप्टर १ बाट। यो फिल्म हेरेपछि गर्वका साथ भन्न सकिन्छ कि नेपाली फिल्म मेकरहरूले चाहे भने प्रविधि, कथा, अभिनय र संगीतमा कुनै पनि अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको चलचित्रसँग प्रतिस्पर्धा गर्न सक्छन्।

शिवाँश च्याप्टर १ को कथा हाम्रो आफ्नै हिन्दु मिथोलोजीमा आधारित छ। फिल्मले परम्परागत पौराणिक पात्र र घटनालाई आधुनिक दृष्टिकोणसँग जोडेर प्रस्तुत गरेको छ। चलचित्रको मूल कथा एक रहस्यमयी दिव्य शिला र त्यसले कलियुगमा निम्त्याउन सक्ने शक्ति वा विनाशको वरिपरि घुमेको संकेत गरेको छ । आध्यात्मिक शक्ति प्राप्त गर्ने होडबाजी र त्यसले उत्पन्न गर्ने द्वन्द्व नै चलचित्रको मुख्य आकर्षण रहेकोछ । यस्तो मौलिक कथा नेपाली दर्शकका लागि मात्र होइन, विदेशी दर्शकका लागि पनि नयाँ अनुभव बन्न सक्छ। कथामा जीवनका विभिन्न पक्ष, मानवीय अन्तर्द्वन्द्व, नैतिक मूल्य र शक्तिशाली सन्देश समेटिएका छन्। दर्शकले चलचित्र हेर्दा केवल मनोरञ्जन मात्र होइन, गहिरो अनुभूति पनि पाउनेछन्।

चलचित्रको अर्को मुख्य आकर्षण यसको भिजुअल भव्यता हो। आधुनिक प्रविधि र भि.एफ्.एक्स्. को प्रयोगले चलचित्रलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको अनुभव दिने बनाएको छ। दृश्यहरू यति जीवन्त छन् कि दर्शक आफैँलाई कथाको भित्र महसुस गर्छन्। युद्ध दृश्य, वातावरणीय दृश्य र मिथोलोजिकल फन्टेसी दृश्यहरूले चलचित्रलाई अत्यन्तै आकर्षक बनाएका छन्। नेपाली चलचित्र उद्योगको लागि यो ठूलो उपलब्धि हो, जसले देखाउँछ कि नेपाली फिल्म मेकरहरूले प्रविधि र सिर्जनात्मक दृष्टिकोणमा अब कुनै अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्रभन्दा कम छैनन्।

चलचित्रमा अभिनय पनि निकै प्रभावकारी रहेकोछ। यसका मुख्य पात्र मध्ये तेज गिरीले आफ्नो भूमिका अत्यन्तै जीवन्त ढंगले निभाएका छन्। उनका भावपूर्ण अभिनयले दर्शकलाई कथामा पूर्ण रूपमा तान्न सफल भएको छ। भने अभिनेता प्रविण खतिवडाको एउटा यस्तो साधुको रूपमा देखाइएको लुक्स र आङ्ग नै सिरिङ्ग हुने अभिनयले चलचित्रलाई उच्चकोटीको बनाएको छ ।  शिवाँशमा गिरी र खतीवडामात्र होइन विमला लिम्बू , रुषा न्यौपाने, विकास जोशी, प्रदीप कुमार चौधरी, सबिर चुरौटे, उदय कुमार सुब्बा, टीका निरौला लगायत सम्पूर्ण कलाकारहरूले आफ्नो भूमिकामा मिहिनेत र समर्पण देखाएका छन्। प्रत्येक पात्रले कथामा गहिरो प्रभाव छोडेको छ, जसले चलचित्रलाई समग्र रूपमा सशक्त बनाएको छ। कलाकारहरूको अभिनय र संवाद प्रस्तुतिले कथालाई जीवित बनाएको छ र दर्शकलाई भावनात्मक रूपमा कथासँग जोड्ने काम गरेको छ।

शिवाँशको गीत संगीतको पक्ष पनि प्रशंसा योग्य रहेकोछ। साहित्यकार विप्लव प्रतीक र राजनराज शिवाकोटीको गीत रचना तथा  न्ह्यू बज्राचार्य र राजनराज शिवाकोटीको संगीत रहेको चलचित्रका गीतमा शिवाकोटी, मिलन नेवार, समीक्षा अधिकारी र करण परियारको स्वर रहेकोछ । चलचित्रको अर्को विशेष पक्ष भनेको भारतीय प्रख्यात गायक कैलाश खेरको स्वर र संगीत पनि हो । विशेषगरी कैलाश खेरको शिव ताण्डव गीतले चलचित्रको भव्यतालाई अझ उचाइ दिएको छ। संगीत र गीतहरूले कथाको भावनात्मक पक्षलाई बल दिन्छन् र दर्शकलाई कथासँग गहिरो रूपमा जोड्ने काम गर्छन्। गीतको कम्पोजिसन र प्रस्तुति दर्शकको ध्यान खिच्ने खालको छ।

अञ्जन सिनेमा प्रोडक्शनको ब्यानरमा निर्माण भएको यस चलचित्रका लेखक र निर्माता अञ्जान केसी  हुन् भने चलचित्रका निर्देशक सन्तोष कुमार आत्रेय हुन् । चलचित्रको सह–निर्मातामा शोभा भण्डारी र अनिस केसी बोगटी रहेका रहेका छन् भने  चलचित्रका कार्यकारी निर्माता शम्भू थापा हुन् ।

चलचित्रको प्रविधि, कथा र अभिनयमा उत्कृष्ट बनेको छ, तर प्रचार–प्रसारको क्षेत्रमा भने अझ धेरै काम गर्न सकिन्छ। यति दमदार चलचित्रलाई व्यापक रुपमा दर्शकसम्म पुर्‍याउन लागी निर्माण पक्षले प्रचार प्रसारलाई ध्यान दिन आवश्यक रहेकोछ। 

विशेष गरी कैलाश खेर जस्ता अन्तर्राष्ट्रिय ख्यातिप्राप्त गायकको शिव ताण्डव गीतलाई जनसाधारणसम्म पुर्‍याउन थप प्रयास गर्नुपर्ने देखिन्छ। समीक्षा अधिकारी, मिलन नेवार, राजनराज शिवाकोटी जस्ता कलाकारहरूको फ्यान बेसलाई प्रभावकारी रूपमा प्रयोग गर्दा चलचित्रको लोकप्रियता अझ बढ्न सक्छ। न्ह्यू बज्राचार्य र विप्लव प्रतीक जस्ता संगीतकारहरूको योगदानलाई केवल चलचित्रको हिस्सा नभई सांगीतिक उत्सवको रूपमा पनि प्रस्तुत गर्न सकिन्छ।

शिवाँश च्याप्टर १ केवल मनोरञ्जनको लागी बनेको चलचित्र मात्र होइन। यो हाम्रो पौराणिक कथा र सांस्कृतिक धरोहरलाई पुनर्जीवित गर्ने प्रयास हो। चलचित्र हेर्दा दर्शकले आफ्नो परम्परागत कथासँग नजिकको सम्बन्ध अनुभव गर्न सक्छन्। कथाको गहिराइ, अभिनयको बल, भिजुअल प्रभाव र संगीतको संयोजनले दर्शकलाई मन्त्रमुग्ध बनाउने क्षमता राख्छ।

अन्ततः शिवाँश च्याप्टर १ नेपाली चलचित्र उद्योगको लागि एउटा महत्वपूर्ण उपलब्धि हो। चलचित्रको कथावस्तु मौलिक, प्रविधि र भिजुअल इफेक्ट उत्कृष्ट, र अभिनय दमदार छ। यो चलचित्र केवल चलचित्र हेर्ने अनुभव मात्र होइन, यो नेपाली सांस्कृतिक, पौराणिक र कलात्मक दृष्टिकोणलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पुर्‍याउने एउटा साहसी प्रयास पनि हो। अब बाँकी कुरा निर्माण पक्ष थप प्रचार–प्रसारमा केन्द्रित हुनु पर्छ। दर्शकलाई एकपटक यो चलचित्र अवश्य हेर्न सिफारिस गरिन्छ।

काठमाण्डौ - नेपाली सांगीतिक क्षेत्रमा नयाँ उत्साह र सृजनात्मक ऊर्जा थप्दै गायक, संगीतकार तथा गीतकारअनन्त अजयले आफ्नो नयाँ गीत ‘अनन्त दर्पण –अ मिसिङ रिफ्लेक्सन’ सार्वजनिक गरेका छन्। केही समयअघि विभिन्न डिजिटल प्लेटफर्ममार्फत सार्वजनिक भएको यो गीतले छोटो समयमै श्रोतामाझ सकारात्मक प्रतिक्रिया बटुल्न सफल भएको पाईएको छ। सामाजिक सञ्जाल तथा विभिन्न स्ट्रिमिङ माध्यमहरूमा गीतले उल्लेखनीय रूपमा ध्यान आकर्षित गरिरहेको पाईन्छ।

‘अनन्त दर्पण –अ मिसिङ रिफ्लेक्सन’ शीर्षकले विशेष गरी आत्मदर्शन, आत्मसंवाद र जीवनका अदृश्य पक्षहरूमाथि गहिरो प्रश्न उठाउने संकेत गरेको पाईन्छ। गीतमा शब्द, संगीत र स्वर स्वयं अनन्त अजयकै रहेको छ। सिर्जनात्मक रूपमा स्वतन्त्र अभिव्यक्तिमा विश्वास राख्ने उनी यस गीतमार्फत आफ्नो भित्री अनुभूति, जीवनका अन्तर्द्वन्द्व र भावनात्मक उतारचढावलाई संगीतको माध्यमबाट प्रस्तुत गर्न खोजेका छन्। 

गीतले विशेषगरी समकालीन पुस्ताको मानसिक अवस्था, एक्लोपनको अनुभूति, सम्बन्धमा देखिने दूरी तथा आत्मपहिचानको संकटलाई कलात्मक ढंगले उजागर गरेको छ। सरल तर गहिरा भावका शब्दहरूले श्रोतालाई आफ्नै जीवनतर्फ फर्केर हेर्न प्रेरित गर्छ। गीतको संरचना आधुनिक पप अल्टरनेटिभ शैलीमा आधारित छ, जसले नयाँ पुस्तासँग सहज रूपमा जोडिन मद्दत पुर्‍याएको छ।

संगीत संयोजन चर्चित संगीतकर्मी शाहास शाक्यले गरेका हुन्। उनले गीतको भावअनुसार सन्तुलित र सुसंयोजित धुन तयार पार्दै शब्द र स्वरलाई थप प्रभावशाली बनाएका छन्। न्यून वाद्यवादन प्रयोग गर्दै भावनालाई प्राथमिकता दिने शैली यस गीतको विशेषता मानिएको छ। पियानो र गिटारको संयोजनसँगै सूक्ष्म डिजिटल साउन्ड टेक्स्चरले गीतलाई समकालीन स्वाद दिएको छ। गीतको रेकर्डिङ अकेष्टिक नेपालमा गरिएको हो भने  मिक्सिङ र मास्टरिङ चन्द्र चौधरीले गरेका हुन्। 

गीत सार्वजनिक भएसँगै संगीतप्रेमीहरूले सामाजिक सञ्जालमा सकारात्मक प्रतिक्रिया दिएका छन्। धेरै श्रोताले गीतलाई ‘आफ्नै कथाजस्तो’ अनुभूति हुने बताएका छन् भने कतिपयले यसको शब्द र भावलाई मन छोएको प्रतिक्रिया दिएका छन्। नयाँ पुस्ताका कलाकारका रूपमा अनन्त अजयले आफ्नो पहिचान फरक शैली र गहिरो सन्देशमार्फत स्थापित गर्ने संकेत देखाएका छन्।

हाल ‘अनन्त दर्पण –अ मिसिङ रिफ्लेक्सन’ विभिन्न डिजिटल प्लेटफर्महरूमा उपलब्ध छ। अनलाइन स्ट्रिमिङ र डाउनलोडमार्फत श्रोताहरूले सहजै गीत सुन्न सक्ने व्यवस्था गरिएको छ। फरक अवधारणा, आत्मविश्लेषणात्मक सन्देश र समकालीन संगीत संयोजनका कारण यो गीतले नेपाली सांगीतिक बजारमा सकारात्मक प्रभाव पार्ने अपेक्षा गरिएको छ।

नव प्रतिभाका रूपमा उदाइरहेका अनन्त अजयको यो प्रयासले नेपाली संगीत क्षेत्रमा नयाँ सोच र सिर्जनात्मक प्रयोगलाई प्रोत्साहन दिने विश्वास गरिएको छ। आगामी दिनमा उनीबाट अझै परिपक्व र सशक्त सिर्जना आउने आशा संगीतप्रेमीहरूले गरेका छन्। 

काठमाडौं  - चलचित्र पत्रकार संघ नेपालका निवर्तमान अध्यक्ष स्वर्गीय दिनेश सिटौलाको अल्पआयुमै निधन भएको १३औँ दिनको पुण्यतिथिका अवसरमा संघले श्रद्धाञ्जली सभाको आयोजना गरेको छ । उक्त अवसरमा स्व. सिटौलाको तस्बिरमा माल्यार्पण गर्दै वरिष्ठ पत्रकार तथा कलाकारहरूले उहाँप्रति श्रद्धासुमन अर्पण गरेका थिए ।

संघका अध्यक्ष समीर बलामीको अध्यक्षतामा सम्पन्न उक्त कार्यक्रममा प्रमुख अतिथिका रूपमा चलचित्र विकास बोर्डका अध्यक्ष दिनेश डिसी उपस्थित हुनुहुन्थ्यो । कार्यक्रममा अध्यक्ष बलामीले कम्तीमा १० लाख रुपैयाँभन्दा माथिको अक्षय कोष स्थापना गर्ने घोषणा गर्नुभयो । हरेक वर्ष माघ १८ गते स्व. दिनेश सिटौलाको स्मृतिमा विशेष कार्यक्रम आयोजना गर्ने तथा संघको वार्षिक उत्सवका अवसरमा ‘स्व. दिनेश सिटौला चलचित्र पत्रकारिता स्मृति पुरस्कार’ प्रदान गर्ने उद्देश्य सहित उक्त अक्षय कोष स्थापना गरिएको उहाँले जानकारी दिनुभयो ।

प्रमुख अतिथि दिनेश डिसीले स्व. सिटौलाको नेपाली चलचित्र उद्योग र चलचित्र पत्रकारितामा रहेको योगदानको स्मरण गर्दै अक्षय कोषमा सहयोग गर्न सबैसँग अपिल गर्नुभयो । उहाँले स्व. सिटौलाले पुराना तथा नयाँ पुस्ताका पत्रकार र चलचित्रकर्मीहरूबीच सहकार्य र सहजीकरणको वातावरण सिर्जना गर्दै आएको उल्लेख गर्दै बोर्डका तर्फबाट अक्षय कोषमा रु. ५१ हजार सहयोग प्रदान गर्ने घोषणा गर्नुभयो ।

त्यसैगरी, नेपाल चलचित्र कलाकार संघका अध्यक्ष मोहन निरौलाले श्रद्धाञ्जली मन्तव्य व्यक्त गर्दै स्व. सिटौलाको योगदानको चर्चा गर्नुभयो । उहाँले स्व. सिटौला मिलनसार, सहयोगी भावना र सकारात्मक सोचका धनी व्यक्तित्व भएको उल्लेख गर्दै व्यक्तिगत रूपमा रु. १० हजार सहयोग प्रदान गर्नुभयो ।

कार्यक्रममा संघका पूर्व अध्यक्ष विदुर गिरी, सल्लाहकार डब्बु क्षेत्री तथा वरिष्ठ चलचित्र पत्रकारहरू ध्रुव लम्साल, जयन सुब्बा मानन्धर, कृष्ण भट्टराई, दीपज्योति थापा, रोयल आचार्यलगायतले श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दै स्व. सिटौलाको योगदानको चर्चा गर्नुभएको थियो । कार्यक्रमको सञ्चालन महासचिव रघुनाथ सापकोटाले गर्नुभएको थियो भने समापन उपाध्यक्ष कुवेर गिरीले गर्नुभएको थियो ।

स्थापित अक्षय कोषमा विभिन्न संघ–संस्था तथा व्यक्तिहरूबाट सहयोग घोषणा गरिएको छ । ओएसआर डिजिटलले रु.३१ हजार, चलचित्र लेखक प्रदीप भारद्वाजले रु. २५ हजार, निर्माताद्वय सरोज वली र मोहितवंश आचार्यले रु. २५ हजार, षट्कोण आट्र्सले रु. २५ हजार, दिलासा क्रिएसनका तर्फबाट वरिष्ठ चलचित्र पत्रकार लक्ष्मण सुवेदीले रु. ११ हजार तथा चलचित्र ‘राम नाम सत्य’ टिमले रु. १० हजार सहयोग घोषणा गरेका छन् । यसअघि चलचित्र पत्रकार तथा अन्य सहयोगी निर्माता एवं व्यक्तिहरूबाट रु. ३ लाखभन्दा बढी सहयोग संकलन भइसकेको संघले जनाएको छ ।

यसैबीच, प्रदर्शनको ५१औँ दिनको अवसरमा चलचित्र ‘झरी पछिको इन्द्रेणी’ टिमले अक्षय कोषका लागि रु. १० लाख सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता जनाउँदै थप सहयोग संकलन गरिएको जानकारी दिइएको छ । कोषमा सहयोग गर्ने सम्पूर्ण सहयोगीहरूको सूची संघले क्रमशः औपचारिक रूपमा सार्वजनिक गर्दै जाने जनाएको छ ।

काठमाडौं । शुक्रबार सम्पन्न “कल्चर एम्बेस्डर २०२६” प्रतियोगितामा अर्बिन चन्द र दिप्सन कार्की विजेता घोषित भएका छन्। उक्त प्रतियोगिता डान्स र मोडलिङ गरी दुई विधामा सञ्चालन गरिएको थियो।

डान्स विधातर्फ दिप्सन कार्की “डान्स कल्चर च्याम्पियनशिप” को विजेता घोषित भए भने किड्स कल्चर एम्बेस्डरको उपाधि अर्बिन चन्दले हात पार्न सफल भए।

कार्यक्रममा निर्णायकको भूमिकामा माया लामा, आस्तिक कार्की, समीक्षा कार्की, रसिला लामा र सपना माझी रहनुभएको थियो। निर्णायकहरूको मूल्याङ्कनका आधारमा प्रतियोगीहरूलाई विभिन्न उपाधि प्रदान गरिएको आयोजकले जनाएको छ।

प्रतियोगितामा स्वोयच्छा पन्त फस्ट रनरअप घोषित भइन् भने सिद्धार्थ बी.के. रनरअप बने। साथै, प्रसिद्धि अधिकारी र लिटिल आइडल एन्जल चन्द विशेष उपाधिबाट सम्मानित भएका थिए।

दर्शकको लोकप्रियताका आधारमा प्रदान गरिने “मोस्ट पपुलर” उपाधि अर्बिन चन्द र दिप्सन कार्कीले जित्न सफल भए।

कार्यक्रमको सफल सञ्चालन नवराज देउवाले गर्नुभएको थियो। आयोजकका अनुसार यस्ता कार्यक्रमले नेपाली कला, संस्कृति र प्रतिभालाई प्रोत्साहन गर्ने विश्वास लिइएको छ।

काठमाडौँ । ‘संवाद र समाधान : From Dialogue to Solutions’ शीर्षकअन्तर्गत युवा संस्करणमा आधारित कार्यक्रम ‘युवा र भविष्य : अवसर कि अन्योल ?’ विषयमा संवाद–आधारित छलफल सम्पन्न भएको छ। शुक्रबार, ६ फेब्रुअरी २०२६ साँझ ८:०० देखि ९:०० बजेसम्म आयोजना गरिएको उक्त कार्यक्रम पोडकास्ट तथा प्यानल टकको रूपमा प्रस्तुत गरिएको थियो।

कार्यक्रमको एपिसोड ‘Youth, Leadership & Responsibility (युवा, नेतृत्व र जिम्मेवारी)’ मा विभिन्न क्षेत्रका विज्ञ, युवा नेता र चिन्तकहरूको सहभागिता रहेको थियो। विशेष अतिथिका रूपमा विज्ञ तथा विश्लेषक डा. समीर खरेलले युवाले पहल लिनुपर्नेमा जोड दिँदै आजका धेरै युवा केवल सामाजिक सञ्जाल र एल्गोरिदममै सीमित भइरहेकोप्रति चिन्ता व्यक्त गर्नुभयो। उहाँले मुलुक नयाँ निर्वाचनतर्फ अघि बढिरहेको सन्दर्भमा देशको हितका लागि आदर्श र विवेकशील नेतृत्व आवश्यक रहेको धारणा राख्नुभयो।

कार्यक्रमका अर्का विशेष अतिथि विश्लेषक उत्तम कार्कीले युवाले नीति बुझ्नुपर्ने, सल्लाह दिन सक्ने क्षमतामा विकास गर्नुपर्ने र राजनीति मात्र नभई सबै क्षेत्रमा सक्रिय सहभागिता जनाउनुपर्ने आवश्यकता औंल्याउनुभयो। उहाँले पारस्परिक सहकार्य र संवादलाई प्राथमिकतामा राख्दै युवाको संलग्नता बढाउनुपर्नेमा जोड दिनुभयो।

युवा नेता तथा मिडिया स्ट्राटेजिस्ट राजु भट्टराईले आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (AI) लगायत नयाँ प्रविधिका क्षेत्रमा प्रशस्त अवसर रहेको उल्लेख गर्दै त्यससँगै चुनौतीहरू पनि रहेको बताउनुभयो। उहाँले समयअनुसार सीप र सोच विकास गर्न युवालाई आग्रह गर्नुभयो।

एपिसोड १ का अतिथि वक्ताका रूपमा लेखक गौरव ओझाले युवाले आफ्नो स्थान खोजिरहेको उल्लेख गर्दै नैतिक पक्षमा केही कमजोरी देखिए पनि स्पष्ट दृष्टि र सोचसहित अघि बढेमा नेपाल र युवाको भविष्य उज्यालो हुने धारणा व्यक्त गर्नुभयो। त्यस्तै, आईसीटी विज्ञ तथा युवा आवाजका प्रतिनिधि गंगा भण्डारीले ‘जेन जी’ आन्दोलनले युवालाई ऊर्जावान बनाएको बताउँदै विवेकपूर्ण तरिकाले राष्ट्र र नागरिकको हितका लागि नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गर्न युवालाई आह्वान गर्नुभयो।

कार्यक्रमको सञ्चालन तथा सहजीकरण सरोज ओझाले गर्नुभएको थियो। संवाद आधारित छलफल श्रृंखलाअन्तर्गत आयोजित यस कार्यक्रममा युवाको भूमिका, नेतृत्व क्षमता र जिम्मेवारीबारे गम्भीर विमर्श गरिएको आयोजकले जनाएको छ।

काठमाण्डौ - बबिता मानन्धरको नयाँ लोक आधुनिक शैलीको गीत ‘कलियुगकी राधा’ सार्वजनिक गरिएको छ । बिहिबार राजधानीमा आयोजित एक कार्यक्रमका बिच बरिष्ठ गायिकाहरु कुन्ति मोक्तान, सुक्मित गुरुङ, मोनिला सोताङ र देविका बन्दनाले उक्त गीतलाई संयुक्त रुपमा गीत सार्वजनिक गरेका हुन् ।

सार्वजनिक गरिएको गीतमा बबिता मानन्धरको स्वर, डिपी खनालको शब्द, शंकर थापा ‘स्माइल’को संगीत र कुमार केसीको मिक्सिङ रहेको छ । यस्तै राजिव समरले निर्देशन गरेको गीतको भिडियोमा आश्मा बिश्वकर्मा र अभिषेक श्रेष्ठको नृत्य रहेको छ । भिडियोमा दिनेश पराजुलीको छायाँकन र डिन्सन शाहको सम्पादन छ । शुरेश मानन्धरले निर्माण गरेको गीत डान्सिङ्ग बिटमा आधारित छ । गीतमा आधुनिक समाजमा प्रेम, नारी भावना र सम्बन्धको यथार्थलाई समेटिएको छ ।

साढे दुई दशक देखि निरन्तर संगीतकर्ममा सक्रिय गायिका मानन्धरको श्रृतिमधुर स्वरले गीतलाई भावनात्मक बनाएको छ । गायिका मानन्धरले संगीतकार थापाको प्रसंसा गर्दै उनको संगीतमा स्वर दिन निकै मेहनत गर्नु परेको बताइन । आफुले सक्दो राम्रो गाउने कोसिस गरेको भन्दै उनले शब्द र संगीतको उत्कृष्ट संयोजनले गीत पनि उत्कृष्ट बनेको बिश्वास राखिन । उनले गीतकार खनालका शब्दहरु भावनात्मक रहेकोले आफुलाई मन परेको समेत बताइन ।

कार्यक्रममा बोल्दै प्रमुख अतिथी बरिष्ठ गायिका कुन्ति मोक्तानले बबिताको स्वरको मुक्त कण्ठले प्रसंसा गरेकी छिन । उनले बबिताले जस्तो सुकै जनराको गीतलाई पनि न्याय गर्न सक्ने जनाइन । यस्तै बरिष्ठ गायिका सुक्मित गुरुङले बबिताको गायकी उच्च कोटीको भएको बताएकी छिन । उनले ‘कलियुगकी राधा’को शब्द, संगीत र भिडियो समेत निकै राम्रो बनेको प्रतिक्रिया दिइन ।

कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै बरिष्ठ गायिका मोनिला सोताङले ‘कलियुगकी राधा’ले दर्शक स्रोताको मन जित्ने बिश्वास राखिन । आफुलाई हरेक कोणबाट अडियो र भिडियो दुबै मन परेको उनको भनाई छ । यस्तै अर्की बरिष्ठ गायिका देबिका बन्दनाले चलचित्रका थुप्रै आइटम गीतमा बबिताकै स्वर सुन्दै आएको र आज पनि उनको स्वरको गुणस्तर उस्तै रहेको बताइन ।

कार्यक्रममा बोल्दै संगीतकार थापाले नेपाली संगीतका सिद्धहस्त अग्रज गायिकाहरुको बाहुलीबाट गीत बिमोचन गर्न पाउनु आफुहरुका लागि गर्वको क्षण भएको बताए । यस्तै मोडल आश्मा बिश्वकर्माले दर्शकहरुले गीत तथा भिडियो मन पराउने विश्वास राखिन ।