काठमाडौँ — भाद्र ७, २०७७।
विवाद र आरोप–प्रत्यारोपले र झन्डै–झन्डै पार्टी विभाजनको तहमा पुगेको सत्तारुढ नेकपाको शक्ति संघर्ष तत्कालका लागि मथ्थर हुने निश्चित भएको छ । पार्टी विभाजनको सम्भावित जोखिम टार्न नेकपाका दुवै पक्ष एक कदम पछाडि हटेर तत्कालका लागि विवाद मथ्थर पार्न तयार भएका छन् । तर, विवाद टार्न खोजिएको समाधान सूत्र कार्यान्वयनको चरणमा पुग्दा कुन रुप लिने हो ? नेकपाको उतारचढावपूर्ण विवाद श्रृंखलाका कारण सहजै अनुमान गर्न चाहिँ कठिन हुन्छ ।
स्थायी कमिटी बैठक सुरु भएको झन्डै दुई महिना पुग्दा पार्टीका दुई अध्यक्षले गठन गरेको कार्यदलले समाधानउन्मुख सूत्र खोजेको छ । पार्टी महासचिव विष्णु पौडेलको संयोजकत्वमा गठित कार्यदलले शनिबार अध्यक्षद्धय केपी शर्मा ओली र पुष्पकमल दाहाललाई बुझाएको प्रतिवेदनमा पार्टीका तत्कालीन विवादहरुको समाधानको उपाय सुझाइएको छ ।
कार्यदल सदस्य शंकर पोखरेल भन्छन्, ‘अध्यक्षद्वयको अग्रसरताले पार्टी एकताको रक्षा प्रयास सार्थक भएको छ र एकताको विकल्प उन्नतस्तरको एकता हो भन्ने सत्य प्रमाणित हुँदैछ ।’
प्रतिवेदन दुई अध्यक्षले अध्ययन गर्नेछन्, त्यसपछि आवश्यकता अनुसार थप घट गरेर सचिवालयमा लैजाने छन् । सचिवालयमा आवश्यक परिमार्जनपछि कार्यदल प्रतिवेदन एउटा प्रस्तावका रुपमा स्थायी कमिटीमा प्रवेश गर्नेछ । र, स्थायी कमिटीले निर्णय गरेपछि कार्यान्वयनमा जाने छ । यो प्रक्रियाको कुरा हो ।
तर, मुख्य प्रश्न प्रतिवेदन नेकपाको तत्कालीन विवाद सुल्झाउने सूत्र होला त ? प्रतिवेदन बनाएका कार्यदल सदस्यहरु उत्साही छन् र उनीहरुको मत छ, ‘पक्कै पनि नेकपा विवाद अब हल हुन्छ ।’ यसका लागि ती सदस्यहरुले केही आधारहरु पेस गरेका छन् ।
कार्यदल गठनदेखि प्रतिवेदन बुझाउँदासम्मका घटनाक्रमले विवाद समाधानको संकेत गरेको उनको मत छ । कार्यदलका ती सदस्यको दाबी छ, ‘अब कसैसँग पनि प्रतिवेदन अस्वीकार गर्ने नैतिक आधार छैन् । यही नै सहमति जुट्ने मुख्य आधार हो । यसबाहेक अरु आधार पनि छन् ।’
डेढ महिना लामो कसरतकाबीच पनि सहमतिको कुनै गुन्जायस नभएपछि ओली र दाहालले साउन ३० मा एउटा कार्यदल बनाउने सहमति गरेका थिए । नौ दिनको संवादहीनता तोडेर उनीहरु कार्यदल गठनमा सहमति भएका थिए, जसका लागि केही मध्यमार्गी नेता केही दिनदेखि दौडधूप गरेका थिए । अब ओली र दाहालमाथि आफैले बनाएको कार्यदल प्रतिवेदन लागू गर्नुपर्ने दायित्व बढेको छ । कार्यदलका ती सदस्यका अनुसार यो आफैमा सहमति बन्ने एउटा महत्त्वपूर्ण आधार हो ।
त्यसबाहेक पार्टीभित्रको शक्ति सन्तुललाई ख्याल गरेर बनाइएको कार्यदलले सर्वसम्मतिमा प्रतिवेदन बुझाउनु पनि विवाद टुंगिने अर्को महत्त्वपूर्ण आधार भएको ती सदस्यको दाबी छ । कार्यदलमा प्रधानमन्त्री ओली, अध्यक्ष दाहाल र वरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपाल समूहबाट दुई–दुईजना नेता तोकिएका थिए ।
जसअनुसार पौडेल र शंकर पोखरेल ओलीनिकट, जनार्दन शर्मा र पम्फा भुसाल दाहाल तथा सुरेन्द्र पाण्डे र भीम रावल नेपालनिकट हुन् । कार्यदलभित्र प्रर्याप्त बहस भएर अन्तिममा सर्वसम्मतिमा उनीहरुले प्रतिवेदन बुझाएका छन्, जसलाई ओली र दाहाल दुवैले ऐतिहासिक भनेका छन् । शर्माले प्रतिवेदन बुझाएपछि सर्वसम्मतिमा प्रतिवेदन तयार पारेर बुझाइएको बताएका छन् ।
यी आधारबाहेक कार्यदल प्रतिवेदनले सबै पक्षका चासो सम्बोधन हुने गरी सुझाव दिएको छ, जसले पनि नेकपाको विवाद तत्कालका लागि टर्ने आधार बनेको ती सदस्यको टिप्पणी छ । प्रतिवेदनले दुवै पद नछाड्ने ओलीको चासो सम्बोधन गरेको छ भने कार्यकारी अध्यक्षको भूमिका खोजेका दाहाललाई पनि त्यसै अनुसार भूमिका दिन सुझाएको छ । विधि र पद्धतिमा पार्टी चलाउने सुझावले नेपालको मुद्दा पनि सम्बोधन गर्न खोजेको छ ।
तर, मुख्य प्रश्न प्रतिवेदन नेकपाको तत्कालीन विवाद सुल्झाउने सूत्र होला त ? प्रतिवेदन बनाएका कार्यदल सदस्यहरु उत्साही छन् र उनीहरुको मत छ, ‘पक्कै पनि नेकपा विवाद अब हल हुन्छ ।’ यसका लागि ती सदस्यहरुले केही आधारहरु पेस गरेका छन् ।
कार्यदल गठनदेखि प्रतिवेदन बुझाउँदासम्मका घटनाक्रमले विवाद समाधानको संकेत गरेको उनको मत छ । कार्यदलका ती सदस्यको दाबी छ, ‘अब कसैसँग पनि प्रतिवेदन अस्वीकार गर्ने नैतिक आधार छैन् । यही नै सहमति जुट्ने मुख्य आधार हो । यसबाहेक अरु आधार पनि छन् ।’
डेढ महिना लामो कसरतकाबीच पनि सहमतिको कुनै गुन्जायस नभएपछि ओली र दाहालले साउन ३० मा एउटा कार्यदल बनाउने सहमति गरेका थिए । नौ दिनको संवादहीनता तोडेर उनीहरु कार्यदल गठनमा सहमति भएका थिए, जसका लागि केही मध्यमार्गी नेता केही दिनदेखि दौडधूप गरेका थिए । अब ओली र दाहालमाथि आफैले बनाएको कार्यदल प्रतिवेदन लागू गर्नुपर्ने दायित्व बढेको छ । कार्यदलका ती सदस्यका अनुसार यो आफैमा सहमति बन्ने एउटा महत्त्वपूर्ण आधार हो ।
त्यसबाहेक पार्टीभित्रको शक्ति सन्तुललाई ख्याल गरेर बनाइएको कार्यदलले सर्वसम्मतिमा प्रतिवेदन बुझाउनु पनि विवाद टुंगिने अर्को महत्त्वपूर्ण आधार भएको ती सदस्यको दाबी छ । कार्यदलमा प्रधानमन्त्री ओली, अध्यक्ष दाहाल र वरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपाल समूहबाट दुई–दुईजना नेता तोकिएका थिए ।
जसअनुसार पौडेल र शंकर पोखरेल ओलीनिकट, जनार्दन शर्मा र पम्फा भुसाल दाहाल तथा सुरेन्द्र पाण्डे र भीम रावल नेपालनिकट हुन् । कार्यदलभित्र प्रर्याप्त बहस भएर अन्तिममा सर्वसम्मतिमा उनीहरुले प्रतिवेदन बुझाएका छन्, जसलाई ओली र दाहाल दुवैले ऐतिहासिक भनेका छन् । शर्माले प्रतिवेदन बुझाएपछि सर्वसम्मतिमा प्रतिवेदन तयार पारेर बुझाइएको बताएका छन् ।
यी आधारबाहेक कार्यदल प्रतिवेदनले सबै पक्षका चासो सम्बोधन हुने गरी सुझाव दिएको छ, जसले पनि नेकपाको विवाद तत्कालका लागि टर्ने आधार बनेको ती सदस्यको टिप्पणी छ । प्रतिवेदनले दुवै पद नछाड्ने ओलीको चासो सम्बोधन गरेको छ भने कार्यकारी अध्यक्षको भूमिका खोजेका दाहाललाई पनि त्यसै अनुसार भूमिका दिन सुझाएको छ । विधि र पद्धतिमा पार्टी चलाउने सुझावले नेपालको मुद्दा पनि सम्बोधन गर्न खोजेको छ ।
(कान्तिपुर दैनिक)
