काठमाडौं - हिमालको काखमा बसेको हुम्ला। भौगोलिक दूरीले काठमाडौंसँग टाढा, तर सपना र सम्भावनाले कुनै सीमामा नबाँधिएको भूगोल। यही दुर्गम भूगोलबाट एउटा सपना बोकेर नेपाली कला क्षेत्रमा आफ्नो उडान भरिरहेकी छिन् कलाकार -आरती बुढा।

मोडलिङ र अभिनयलाई आफ्नो मुख्य पेसाका रूपमा अघि बढाइरहेकी आरतीका लागि कलाकारिता केवल क्यामेराअगाडि उभिनु वा पर्दामा देखिनु मात्र होइन। यो उनको आत्मअभिव्यक्तिको माध्यम हो, आफ्नो पहिचान निर्माण गर्ने यात्रा हो र आफूले देखेको सपनालाई वास्तविकतामा बदल्ने निरन्तर प्रयास हो।

हुम्लाजस्तो दुर्गम जिल्लाबाट आएर नेपाली कला क्षेत्रमा आफ्नो स्थान बनाउन खोज्नु आफैँमा सहज यात्रा होइन। अवसरको पहुँच, भौगोलिक दूरी र प्रतिस्पर्धात्मक वातावरणका बीच आरतीले भने आफ्नो यात्रालाई रोक्न दिएकी छैनन्। बरु हरेक चुनौतीलाई सिकाइका रूपमा लिँदै उनी एक कदमपछि अर्को कदम अगाडि बढिरहेकी छन्।

आरतीको कलाकारिता यात्राको एउटा महत्वपूर्ण अध्याय हो-थिएटर। कलाप्रतिको आफ्नो रुचिलाई व्यावसायिक यात्रामा बदल्ने क्रममा उनले कला घरमा थिएटर अभिनयका गुरु गोविन्द सुनारबाट अभिनय प्रशिक्षण लिइन्। थिएटरले उनलाई अभिनयको आधार मात्र सिकाएन, चरित्र बुझ्ने, संवादलाई अनुभूति गर्ने, शरीरको हाउभाउमार्फत भाव व्यक्त गर्ने र दर्शकसँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिने कला पनि सिकायो। अभिनय प्रशिक्षणसँगै आरतीमा रहेको कलाप्रतिको रुचि अझ गहिरिँदै गयो। नियमित अभ्यास, अनुशासन र मेहनतले उनलाई क्यामेराअगाडि अझ सहज बनाउँदै लग्यो।

उनका लागि अभिनय एउटा क्षणिक आकर्षण होइन। निरन्तर अभ्यास र आफूलाई सुधार्दै लैजाने प्रक्रिया हो।

त्यसैले उनले हरेक नयाँ भूमिका र अवसरलाई आफूलाई थप निखार्ने माध्यमका रूपमा लिँदै आएकी छन्।

आरतीको कलाकारिता यात्रामा सुदूरपश्चिमेली देउडा गीतका म्युजिक भिडियोहरू विशेष अध्यायका रूपमा आएका छन्।

दर्जनौँ देउडा गीतमा अभिनय तथा मोडलिङ गरिसकेकी आरतीले सुदूरपश्चिमको मौलिक सांस्कृतिक स्वाद बोकेका गीतलाई दृश्यमा उतार्ने काम गरेकी छन्। देउडा केवल गीत र संगीत मात्र नभएर एउटा जीवनशैली, संस्कृति र भावनासँग जोडिएको विधा हो। त्यही सांस्कृतिक परिवेशमा आफ्नो अभिनय प्रस्तुत गर्दै आरतीले म्युजिक भिडियोमार्फत दर्शकमाझ आफ्नो उपस्थितिलाई विस्तार गरेकी हुन्।

म्युजिक भिडियोको अनुभवले उनलाई क्यामेरा फेसिङ, अभिव्यक्ति, हाउभाउ र दृश्यअनुसार आफूलाई प्रस्तुत गर्ने क्षमतामा पनि परिपक्व बनाउँदै लगेको छ।

सुरुवातमा अवसर खोज्दै क्यामेरासम्म पुगेकी आरती अहिले भने आफूले पाउने भूमिकाको प्रकृति र त्यसले कलाकारका रूपमा आफूलाई के सिकाउँछ भन्ने विषयमा पनि सचेत हुँदै अघि बढिरहेकी छन्।

उडानको अर्को अध्याय: रंगमञ्च देखी रंगीनपर्दासम्म:
आरतीको कलाकारिता यात्रा म्युजिक भिडियोमा मात्र रोकिएको छैन। भनौं अरतीको उडानको अर्को अध्यायको रंगमञ्च हुँदै रंगीन पर्दा तर्फ अगाडी बढेको छ ।

उनले ‘अक्षेता’ नाटकमा अभिनय गरेर रंगमञ्चमा समेत आफ्नो क्षमता प्रस्तुत गरिसकेकी छन्। थिएटर कलाकारका लागि रंगमञ्च एउटा यस्तो विद्यालय हो, जहाँ अभिनयलाई क्यामेराको कट, रिटेक वा क्लोजअपले होइन, प्रत्यक्ष दर्शकको प्रतिक्रियाले परीक्षण गर्छ। त्यही अनुभव आरतीका लागि पनि महत्वपूर्ण रह्यो।

रंगमञ्चमा अभिनय गर्दा कलाकारले आफ्नो आवाज, शरीर, भाव र उपस्थितिलाई एकैपटक नियन्त्रण गर्नुपर्छ। यही अनुभवले आरतीको अभिनय यात्रालाई थप गहिराइ दिएको छ।

म्युजिक भिडियोले उनलाई क्यामेरासँग परिचित गरायो भने थिएटरले अभिनयको आधारलाई मजबुत बनायो। यी दुई अनुभवको संयोजनले उनलाई रंगीन पर्दा तथा चलचित्रतर्फ अगाडि बढ्ने बाटोसमेत खोलिदिएको छ।

आरतीले नाटक तथा म्युजिक भिडियोमा गरेको अभिनयका लागि विभिन्न अवार्ड तथा सम्मान समेत प्राप्त गरिसकेकी छन्।

कलाकारका लागि अवार्ड एउटा ट्रफी मात्र होइन, आफूले गरेको कामलाई बाहिरी संसारले स्वीकार गरेको एउटा संकेत पनि हो। तर आरतीका लागि प्राप्त सम्मान यात्राको अन्त्य होइन, अझ राम्रो काम गर्ने जिम्मेवारी हो।

हरेक सम्मानसँगै अपेक्षा बढ्छ। र अपेक्षासँगै कलाकारले आफूलाई अझ जिम्मेवार बनाउनुपर्ने हुन्छ।

त्यसैले उनले प्राप्त गरेका सम्मानलाई उपलब्धिको अन्तिम बिन्दुका रूपमा होइन, आगामी यात्राका लागि ऊर्जा र प्रेरणाका रूपमा लिँदै अघि बढिरहेकी छन्।

मोडलिङ र म्युजिक भिडियोबाट स्थापित हुँदै गएको आरतीको कलाकारिता यात्रा अहिले नेपाली चलचित्रसम्म आइपुगेको छ।

विभिन्न नेपाली चलचित्रमा अभिनय गर्दै उनले आफ्नो कलात्मक दायरालाई फराकिलो बनाइरहेकी छन्। चलचित्रको पर्दा म्युजिक भिडियोभन्दा फरक हुन्छ। त्यहाँ एउटा पात्रलाई केही मिनेटको दृश्यमा होइन, कथाको आवश्यकता र चरित्रको विकासअनुसार प्रस्तुत गर्नुपर्ने हुन्छ। त्यसैले चलचित्रमा पाएको हरेक अवसर आरतीका लागि नयाँ पाठ पनि हो।

उनको लक्ष्य केवल चलचित्रमा देखिनु मात्र होइन। आफूले निर्वाह गर्ने पात्रमार्फत दर्शकलाई केही अनुभूति दिन सक्ने कलाकार बन्नु उनको प्राथमिकतामा रहेको छ।
 

भूगोललेपनि रोक्न नसकेको आरतीको सपना:

नेपालमा प्रतिभा र अवसरबीचको दूरी अझै पनि ठूलो छ। विशेषगरी दुर्गम भूगोलबाट आउने कलाकारका लागि अवसरसम्म पुग्ने बाटो थप चुनौतीपूर्ण हुन्छ। तर आरतीको यात्रा यही दूरी पार गर्ने प्रयासको एउटा उदाहरण हो। हुम्लाबाट सुरु भएको उनको सपना आज काठमाडौंको कला क्षेत्रमा आफ्नो स्थान खोजिरहेको छ।
उनको यात्रामा एउटा महत्वपूर्ण सन्देश पनि छ- कलाको सपना भूगोलले निर्धारण गर्दैन।

अवसर ढिलो आउन सक्छ। बाटो कठिन हुन सक्छ। तर लक्ष्य स्पष्ट छ र मेहनत निरन्तर छ भने यात्रा अघि बढ्न सक्छ। आरतीले यही विश्वासलाई आफ्नो यात्राको आधार बनाएकी छन्।

कलाकारिता—ग्ल्यामरभन्दा परको संसार:

मोडलिङ र अभिनयलाई बाहिरबाट हेर्दा ग्ल्यामरको संसार जस्तो देखिन्छ। तर पर्दामा देखिने केही मिनेटको दृश्यका पछाडि कलाकारको लामो तयारी, अभ्यास, प्रतीक्षा र निरन्तर संघर्ष लुकेको हुन्छ। आरती पनि यही प्रक्रियाबाट अघि बढिरहेकी छन्।

कहिले म्युजिक भिडियोको सेट, कहिले थिएटरको स्टेज, कहिले चलचित्रको सुटिङ-हरेक ठाउँमा उनले आफूलाई नयाँ वातावरणमा ढाल्दै आएकी छन्। कलाकारितामा निरन्तरता नै उनको अर्को विशेषता हो।

आज एउटा गीतमा देखिनु र भोलि अर्को परियोजनामा काम गर्नु मात्र उनको उद्देश्य होइन। लामो समयसम्म टिक्न सक्ने कलाकार बन्ने आधार तयार गर्नु उनको प्राथमिकता हो।

कलाकारितामा प्रतिभा महत्वपूर्ण छ। तर प्रतिभालाई निरन्तरता दिन अनुशासन र मेहनत अझ महत्वपूर्ण हुन्छ। आरती आफ्नो यात्रामा यी दुई पक्षलाई विशेष महत्व दिन्छिन्।

आफूले पाएको अवसरलाई सम्मान गर्ने, समयअनुसार आफूलाई तयार गर्ने, नयाँ कुरा सिक्ने र हरेक कामबाट अनुभव बटुल्ने उनको प्रयास निरन्तर छ।

सायद यही कारणले उनको यात्रा एउटा म्युजिक भिडियोबाट अर्को म्युजिक भिडियो हुँदै थिएटर र चलचित्रसम्म विस्तार भइरहेको छ। आरती अहिले नेपाली मोडलिङ तथा चलचित्र क्षेत्रमा आफ्नो पहिचानलाई अझ बलियो बनाउने चरणमा छिन्।

आगामी दिनमा आफूलाई केवल मोडलका रूपमा होइन, अभिनयमा विविधता प्रस्तुत गर्न सक्ने कलाकारका रूपमा स्थापित गर्ने उनको लक्ष्य छ।

विभिन्न चरित्रमा काम गर्ने, नयाँ निर्देशक र सर्जकसँग सहकार्य गर्ने, फरक कथाका चलचित्र तथा परियोजनामा आफूलाई प्रस्तुत गर्ने र निरन्तर सिक्दै जाने उनको यात्राको दिशालाई हेर्दा कलाकारितामा उनको सम्भावनाको क्षेत्र अझ फराकिलो देखिन्छ।

उनको सपना ठूलो छ। तर त्यो सपना पूरा गर्ने बाटोबारे उनी त्यत्तिकै स्पष्ट पनि छिन्-निरन्तर काम, निरन्तर सिकाइ र निरन्तर मेहनत। आरती बुढाको कथा केवल एक मोडल वा कलाकारको व्यक्तिगत सफलता खोज्ने कथा होइन।

यो एउटा यस्तो यात्राको कथा हो, जहाँ हुम्लाको दुर्गम भूगोलबाट निस्किएको एउटा सपना नेपाली कला क्षेत्रको फराकिलो संसारमा आफ्नो ठाउँ खोजिरहेको छ।उनको यात्रामा संघर्ष छ, सिकाइ छ, अवसरको खोजी छ र भविष्यप्रतिको ठूलो विश्वास पनि छ।

कुनै कलाकारको यात्रा एकै रातमा तयार हुँदैन। पर्दामा देखिने एउटा अनुहारको पछाडि वर्षौँको अभ्यास, असंख्य असफल प्रयास र आफूलाई फेरि उठाएर अगाडि बढ्ने साहस लुकेको हुन्छ। आरती बुढाको यात्रा पनि त्यही निरन्तरताको यात्रा हो।

हुम्लाको पहाडी बाटोबाट सुरु भएको उनको यात्रा अहिले नेपाली कला क्षेत्रको फराकिलो राजमार्गतर्फ अघि बढिरहेको छ।

काठमाडौं - कला र सिर्जनाको यात्रा केवल पर्दामा देखिने दृश्यहरूको कथा होइन, त्यसको पछाडि दशकौँसम्म निरन्तर बगेको साधना, संघर्ष र समर्पणको इतिहास पनि हुन्छ। यही इतिहासलाई सम्झने र नेपाली कला तथा चलचित्र क्षेत्रमा योगदान पुर्‍याएका स्रष्टालाई सम्मान गर्ने उद्देश्यसहित परिवर्तन नेपालले २०८२ सालको विशेष सम्मान तथा पुरस्कार समारोह आयोजना गरेको छ।

काठमाडौंमा आइतबार आयोजित समारोहमा नेपाली चलचित्र, रंगमञ्च, टेलिफिल्म, पत्रकारिता तथा ललितकलाका क्षेत्रमा लामो समयदेखि योगदान पुर्‍याउँदै आएका विभिन्न व्यक्तित्वलाई दुर्गादेवी–पुण्य निरौला स्मृति पुरस्कार, चेतन कार्की स्मृति पुरस्कार तथा परिवर्तन सम्मान प्रदान गरियो।

समारोहमा कलाकार शारदा गिरी, निर्देशक–कलाकार विश्वदीप घिमिरे, सञ्चारकर्मी कृष्ण भट्टराई,  अभिनेता आशान्त शर्मा, कलाकार सरोज ओली, ललितकलाकार देवेन्द्र थुम्केली, छायाँकार वीरेन्द्रप्रसाद भट्ट, सञ्चारकर्मी सविता पोखरेल तथा चलचित्र विकास बोर्डका पूर्व अध्यक्ष दिनेश डिसीलगायत सम्मानित भए।

नेपाली चलचित्र तथा टेलिफिल्ममा करिब चार दशकदेखि निरन्तर सक्रिय कलाकार शारदा गिरीका लागि यो सम्मान उनको लामो कलाकारिता यात्राको कदर मात्र होइन, नेपाली पर्दामा उनले छोडेको पहिचानको सम्मान पनि हो।  त्यस्तै, नेपाली रंगमञ्च, चलचित्र तथा टेलिफिल्ममा विगत अढाई दशकभन्दा बढी समयदेखि निर्देशन र अभिनय गर्दै आएका विश्वदीप घिमिरे पनि दुर्गादेवी–पुण्य निरौला स्मृति पुरस्कार–२०८२ बाट सम्मानित भए।  वि.सं. २०७३ सालमा स्थापना गरिएको यस पुरस्कारको राशि जनही १५ हजार रुपैयाँ रहेको छ।

परिवर्तन नेपालले आफ्ना दिवंगत माता–पिता दुर्गादेवी तथा पुण्य निरौलाको स्मृतिमा स्थापना गरेको यो पुरस्कार नेपाली कला क्षेत्रमा निरन्तर योगदान पुर्‍याउने व्यक्तित्वलाई प्रदान गर्दै आएको छ।

नेपाली चलचित्र पत्रकारितामा तीन दशकभन्दा लामो समयदेखि सक्रिय कृष्ण भट्टराईलाई यस वर्षको चेतन कार्की स्मृति पुरस्कार प्रदान गरियो। चलचित्र क्षेत्रको विकास, विस्तार तथा चलचित्रकर्मीको पेशागत उत्थानका विषयलाई पत्रकारितामार्फत निरन्तर उठाउँदै आएका भट्टराई हाल कलाकर्मी डटकमका प्रधान सम्पादक तथा प्रकाशकका रूपमा कार्यरत छन्।

वि.सं. २०७९ सालमा स्थापना गरिएको यो पुरस्कार वरिष्ठ चलचित्रकर्मी तथा संस्कृतिविद् चेतन कार्कीको स्मृतिमा प्रदान गरिँदै आएको छ।  चलचित्र पत्रकारितालाई केवल समाचार लेखनमा सीमित नराखी नेपाली चलचित्र क्षेत्रको विकास र पेशाकर्मीका सवाललाई निरन्तर सार्वजनिक बहसमा ल्याउने योगदानको कदरस्वरूप भट्टराईलाई सम्मान गरिएको हो।

परिवर्तन नेपालको यात्रासँग जोडिएका कलाकारलाई ‘परिवर्तनकर्मी विशेष सम्मान’

परिवर्तन नेपालको सम्मान सूचीमा यसपटक नेपाली चलचित्रका लोकप्रिय कलाकारहरूको नाम पनि विशेष रूपमा जोडियो। आफ्नो कलाकारिता यात्राको प्रारम्भिक चरणमा परिवर्तन नेपालसँग आबद्ध रहेका अभिनेता आशान्त शर्मा, कलाकार सरोज ओली तथा ललितकला कलाकार देवेन्द्र थुम्केलीलाई ‘परिवर्तनकर्मी विशेष सम्मान’ प्रदान गरियो।  यी कलाकारहरूको प्रारम्भिक सिर्जनात्मक यात्रासँग परिवर्तन नेपालको सम्बन्ध रहेको स्मरण गर्दै संस्थाले उनीहरूको योगदानलाई विशेष रूपमा सम्मान गरेको हो।

चलचित्र पर्दामा देखिने कलाकार मात्र होइन, पर्दापछाडि बसेर चलचित्रलाई जीवन्त बनाउने प्राविधिक तथा सञ्चारकर्मीलाई समेत समारोहले सम्झिएको छ। चलचित्रमा छायाँकारका रूपमा लामो समयदेखि सक्रिय रहँदै प्राविधिकहरूको पेशागत हकहितका लागि प्रतिबद्ध वीरेन्द्रप्रसाद भट्टलाई परिवर्तन पत्रकारिता सम्मान प्रदान गरियो।

त्यस्तै, गीत–संगीत पत्रकारिता तथा संगीत क्षेत्रको प्रवर्द्धनका लागि पत्रकारिता र अवार्ड कार्यक्रममार्फत सक्रिय रहँदै आएकी सविता पोखरेल पनि सोही सम्मानबाट सम्मानित भइन्। चलचित्र क्षेत्रको संस्थागत विकासमा योगदान पुर्‍याएका चलचित्र विकास बोर्डका पूर्व अध्यक्ष दिनेश डिसीलाई पनि परिवर्तन विशेष सम्मान प्रदान गरिएको थियो।

नेपाली चलचित्रकी प्रथम अभिनेत्री भुवन चन्दको सभापतित्वमा सम्पन्न समारोहमा वरिष्ठ कलाकार तथा विभिन्न क्षेत्रका विशिष्ट व्यक्तित्वहरूको उपस्थिति थियो। समारोहमा वरिष्ठ कलाकार मदनदास श्रेष्ठ, टीका पहारी, भुवन चन्द, चैत्यदेवी, शिव श्रेष्ठ, धिरेन शाक्य, नेपाल सरकारका सचिव मुकुन्दप्रसाद निरौला, राष्ट्रिय प्राकृतिक स्रोत तथा वित्त आयोगका कार्यवाहक अध्यक्ष माननीय विपिनराज निरौला, परिवर्तन नेपालका अध्यक्ष मोहन निरौला तथा उपाध्यक्ष एवं संगीतकार सन्तोष श्रेष्ठलगायतले सम्मानित व्यक्तित्वहरूलाई पुरस्कार तथा सम्मान अर्पण गरेका थिए।

कार्यक्रममा स्वागत मन्तव्य राख्दै परिवर्तन नेपालका अध्यक्ष मोहन निरौलाले पितृपक्षको समय पारेर आफ्ना दिवंगत माता–पिता दुर्गादेवी तथा पुण्य निरौला र वरिष्ठ चलचित्रकर्मी चेतन कार्कीको स्मृतिमा कार्यक्रम आयोजना गरिएको बताए।

वरिष्ठ कलाकार टीका पहारीले नेपाली कलाकारिता क्षेत्रमा योगदान पुर्‍याउने व्यक्तित्वलाई सम्मान गर्ने संस्कारले समाजमा सकारात्मक ऊर्जा प्रदान गर्ने धारणा व्यक्त गरे।  त्यस्तै, सचिव मुकुन्दप्रसाद निरौलाले चलचित्रले नेपालको कला तथा संस्कृतिको संरक्षण र प्रवर्द्धनमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलिरहेको उल्लेख गर्दै यस क्षेत्रमा सक्रिय व्यक्तित्वलाई सम्मान गर्ने कार्यलाई महत्वपूर्ण पहलका रूपमा व्याख्या गरे।

राष्ट्रिय प्राकृतिक स्रोत तथा वित्त आयोगका कार्यवाहक अध्यक्ष विपिनराज निरौलाले पूर्व प्रशासक तथा साहित्यकार पुण्य निरौला र संस्कृतिविद् तथा चलचित्रकर्मी चेतन कार्कीको योगदानबारे चर्चा गर्दै उनीहरूको सिर्जनात्मक तथा सामाजिक यात्रालाई स्मरण गरे।

सम्मानित व्यक्तित्वहरूको तर्फबाट धारणा राख्दै ललितकला कलाकार देवेन्द्र थुम्केलीले परिवर्तन नेपालप्रति आभार व्यक्त गरे।  कलाकारलाई सम्मान गर्नु भनेको एउटा व्यक्तिको उपलब्धिलाई मात्र सम्मान गर्नु नभई नेपाली कला क्षेत्रको यात्रामा योगदान दिएका पुस्ताहरूलाई सम्झनु पनि हो भन्ने भाव समारोहमा देखिन्थ्यो।  परिवर्तन नेपालका उपाध्यक्ष तथा संगीतकार सन्तोष श्रेष्ठले नेपाली कलाकार तथा स्रष्टालाई सम्मान र पुरस्कृत गर्ने अभियानलाई आगामी दिनमा पनि निरन्तरता दिइने बताए।

वि.सं. २०५३ सालमा स्थापना भएको परिवर्तन नेपालले आफ्नो स्थापनाकालदेखि नै नेपाली कला, चलचित्र, साहित्य तथा सिर्जनात्मक क्षेत्रमा योगदान पुर्‍याउने व्यक्तित्वलाई सम्मान गर्दै आएको छ।  संस्थाको यो अभियान पुरस्कार वितरणमा मात्र सीमित नभई नेपाली कला क्षेत्रको इतिहास, अग्रजको योगदान र नयाँ पुस्ताबीचको सम्बन्धलाई जोड्ने प्रयासका रूपमा पनि स्थापित हुँदै आएको छ।

यसपटकको समारोहले पनि यही परम्परालाई निरन्तरता दिएको छ-पछाडि फर्केर आफ्ना अग्रजलाई सम्झने र अगाडि बढिरहेका पुस्तालाई सिर्जनाको बाटोमा थप ऊर्जा दिने।

कार्यक्रमको सञ्चालन चलचित्र निर्देशक तथा सञ्चारकर्मी माधवराज खरेलले गरेका थिए।

समारोहमा नेपाल चलचित्र कलाकार संघका अध्यक्ष उत्तम केसी, अभिनेता कृष्ण मल्ल, अभिनेत्री शर्मिला मल्ल, अभिनेत्री चैत्यदेवी, चलचित्र संघका कार्यवाहक अध्यक्ष गोपालकाजी कायस्थ, चलचित्र पत्रकार संघका अध्यक्ष समीर बलामी, उपाध्यक्ष रघुनाथ, साहित्यकार राधेश्याम लेकाली, मुरारी सिग्देल, कलाकार काली सेढाई, दिनेश कार्की, मनिष श्रेष्ठ, भीमा मैनाली, जेबी डिसी, रोहित कार्की, लक्ष्मण चौलागाईं, पुकार भट्टराईलगायत चलचित्र तथा कला क्षेत्रका विभिन्न व्यक्तित्वहरूको उपस्थिति थियो।

काठमाडौं - नेपाली माटोको सुगन्ध, गाउँघरको जीवनशैली, प्रेम-विरहका कथा र पुस्तौँदेखि पुस्तासम्म हस्तान्तरण हुँदै आएको मौलिक लोकसंस्कृतिको एउटा महत्वपूर्ण पहिचान हो-लोकदोहोरी। यही मौलिक सांगीतिक परम्परालाई नयाँ पुस्ताको आवाजसँग जोड्दै नेपाली लोकदोहोरी क्षेत्रमा नयाँ प्रतिभाको खोजी गर्ने उद्देश्यसहित बहुप्रतीक्षित पारिवारिक रियालिटी शो ‘लोक दोहोरी च्याम्पियन’ प्रसारणमा आएको छ।

रगोन स्टुडियो प्रा.लि.को ब्यानरमा निर्माण भइरहेको ‘लोक दोहोरी च्याम्पियन’ इमेज टेलिभिजनबाट यही असोज १७ गतेदेखि राति ९ बजे प्रसारणमा आएको हो। हरेक शनिबार र आइतबार राति ९ बजे देखी १०: ३० बजेसम्म प्रसारण हुने कार्यक्रमले नेपाली मौलिक लोकदोहोरीको संरक्षण, प्रवर्द्धन तथा पुस्तान्तरणसँगै देशका विभिन्न भूगोलमा लुकेर रहेका प्रतिभालाई ठूलो मञ्च प्रदान गर्ने लक्ष्य लिएको छ।

 ‘लोक दोहोरी च्याम्पियन’लाई केवल प्रतिस्पर्धात्मक सांगीतिक कार्यक्रमका रूपमा मात्र हेरिएको छैन। यो नेपाली मौलिक लोकदोहोरीको वर्तमान अवस्थालाई नयाँ पुस्तासँग जोड्ने र प्रतिभालाई राष्ट्रिय स्तरमा पहिचान दिलाउने उद्देश्यले अघि बढाइएको सांगीतिक अभियानका रूपमा निर्माण गरिएको आयोजकको भनाइ छ।

गाउँका चौतारीदेखि शहरका रंगमञ्चसम्म फैलिएको लोकदोहोरीको मौलिक स्वादलाई आधुनिक पुस्ताको प्रस्तुति र ऊर्जासँग जोड्दै कार्यक्रमले नयाँ पुस्ताका गायक–गायिकालाई आफ्नो प्रतिभा प्रस्तुत गर्ने अवसर दिनेछ।

लोकदोहोरीका स्थापित कलाकार तथा सर्जकहरूबाट नयाँ प्रतिभाले सिक्ने र प्रतिस्पर्धामार्फत आफ्नो क्षमता प्रमाणित गर्ने वातावरण तयार पार्नु कार्यक्रमको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष हो।

‘लोक दोहोरी च्याम्पियन’को निर्देशन माधवराज खरेलले गरेका छन्। नेपाली चलचित्र, टेलिभिजन तथा मनोरञ्जन क्षेत्रमा आफ्नो सिर्जनात्मक शैलीका लागि परिचित खरेलले कार्यक्रमलाई मनोरञ्जनसँगै नेपाली मौलिकताको भावनासँग जोड्ने प्रयास गरेका छन्। कार्यक्रमको निर्णायक मण्डलमा नेपाली लोकदोहोरीका स्थापित नामहरू पुरुषोत्तम न्यौपाने, रीता थापा मगर, पशुपति शर्मा र अमृत खाती रहेका छन्।

लोकदोहोरीको सिर्जना, गायन तथा प्रस्तुति क्षेत्रमा लामो अनुभव बोकेका यी निर्णायकको उपस्थितिले प्रतियोगिताको मूल्यांकनलाई थप विश्वसनीय र कलात्मक बनाउने अपेक्षा गरिएको छ। कार्यक्रमको सञ्चालन दिनेश काफ्ले र इप्सल सञ्ज्यालले गरिरहेका छन्।

‘लोक दोहोरी च्याम्पियन’को मूल उद्देश्य प्रतिभालाई केवल प्रतिस्पर्धामा उतार्नु मात्र नभई उनीहरूको मौलिक क्षमता पहिचान गर्नु पनि रहेको आयोजकले जनाएको छ।

लोकदोहोरी नेपाली समाजको जीवन, संस्कार, भावना र भोगाइसँग जोडिएको सांगीतिक विधा भएकाले यसको संरक्षण केवल पुराना सिर्जनालाई जोगाएर सम्भव नहुने आयोजकको बुझाइ छ। त्यसका लागि नयाँ पुस्ताको आवाज, नयाँ पुस्ताको प्रस्तुति र नयाँ पुस्ताको सिर्जनात्मक ऊर्जालाई लोकदोहोरीसँग जोड्न आवश्यक रहेको कार्यक्रमको अवधारणाले जोड दिएको छ।

त्यसैले ‘लोक दोहोरी च्याम्पियन’ले मौलिक लोकदोहोरीको जरा जोगाउँदै नयाँ पुस्ताका प्रतिभालाई राष्ट्रिय मञ्चमा स्थापित गर्ने लक्ष्य बोकेको छ।

‘लोक दोहोरी च्याम्पियन’लाई दर्शकमाझ पुर्‍याउन विभिन्न क्षेत्रका प्रतिष्ठित संस्थाहरूले सहकार्य गरेका छन्। कार्यक्रमको डिजिटल पार्टनर म्युजिक नेपाल रहेको छ भने भोटिङ पार्टनर खल्ती बाइ आईएमई रहेको छ। त्यस्तै, हस्पिटालिटी पार्टनर प्यासिफिक हस्पिटालिटी र ओपल ग्लोबल, फर्निचर पार्टनर गुण फर्निचर, स्कुल पार्टनर नेरिक एकेडेमी, स्टुडियो पार्टनर जिनो स्टुडियो तथा ब्यान्ड पार्टनर हाम्रो मौलिक ब्याण्ड रहेका छन्। यी सहकार्यले कार्यक्रमलाई उत्पादनदेखि डिजिटल पहुँच र दर्शक सहभागितासम्म विभिन्न आयाममा बलियो बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।

आयोजकका अनुसार ‘लोक दोहोरी च्याम्पियन’ नयाँ प्रतिभा, मौलिक लोकदोहोरी र नेपालको सांस्कृतिक पहिचानसँग जोडिएको महत्वपूर्ण प्रयास हो। आयोजकको भनाइमा, “यो केवल एउटा कार्यक्रम होइन, मुटु र माटोको सुगन्ध बोकेको लोकदोहोरीलाई नयाँ पुस्ताको आवाजसँग जोड्ने हाम्रो सपना हो।”

यही भावनालाई आत्मसात् गर्दै कार्यक्रमले देशका विभिन्न क्षेत्र र समुदायमा रहेका लोकदोहोरी प्रतिभालाई खोज्ने, उनीहरूलाई ठूलो मञ्च दिने र नेपाली लोकसंगीतको मूलधारमा स्थापित गराउने लक्ष्य लिएको छ। लोकदोहोरीको परम्परागत स्वादलाई जोगाउँदै नयाँ पुस्ताको सिर्जनशीलता र प्रविधिसँग जोड्ने प्रयासका रूपमा ‘लोक दोहोरी च्याम्पियन’को यात्रालाई हेरिएको छ।

‘लोक दोहोरी च्याम्पियन’को इमेज टेलिभिजनमा हरेक शनिबार र आइतबार राति ९ बजे देखी १०: ३० बजेसम्म भैरहेको छ। नेपालका विभिन्न भूगोल, समुदाय र सांगीतिक पृष्ठभूमिबाट आएका प्रतिभाहरूलाई एउटै मञ्चमा उभ्याउँदै अघि बढ्ने यो यात्राले आगामी दिनमा नेपाली लोकदोहोरी क्षेत्रलाई नयाँ प्रतिभा र नयाँ आवाज दिने अपेक्षा गरिएको छ।

माटोको कथा, मुटुको भावना र नेपालीपनको संगीत बोकेको लोकदोहोरीलाई नयाँ पुस्ताको आवाजसँग जोड्ने अभियान-‘लोक दोहोरी च्याम्पियन’ अब टेलिभिजनको पर्दामा सुरु भएको छ।

यो यात्रा एउटा रियालिटी शोको यात्रा मात्र होइन, नेपाली लोकदोहोरीको मौलिकता, प्रतिभा र सांस्कृतिक पहिचानलाई नयाँ पुस्तासम्म पुर्‍याउने साझा सांगीतिक अभियान बन्ने लक्ष्यसहित अघि बढेको छ।