काठमाडौं, बैशाख ३१ । मंगलबार अबेर आएको खवरले राजधानीबासिको निन्द्रा एका–एक खलबलाई दिएको छ । राजधानीमा तीन जना कोरोना संक्रमित भेटिएपछि सबैको ध्यान ति संक्रमितहरु को हुन र कहाँबाट आएका हुन भन्नेबारे सबैमा कौतुहलता हुने नै भयो ।

उपत्यकामा कोरोना भाइरसको पुष्टि भएका मध्ये दुई जना महिला र एकजना पुरुष रहेका छन् । संक्रमित मध्ये एक जना महिला चन्द्रागिरि नगरपालिकाकी रहेकी छन् । स्रोतका अनुसार ३३ वर्षिया महिला ती महिला लकडाउन कै दौरान बैशाख २९ गते कञ्चनपुरबाट राजधानी भित्रिएकी थिइन् । ती महिला नीजि गाडीको पास बनाएर काठमाडौं आएकी हुन्।

अर्को एक महिला र पुरुष भने भक्तपुरका रहेका छन् । भक्तपुरकी २५ वर्षिया महिला सुनसरीबाट बैशाख २९ गते मोटरसाइकलको पास बनाएर काठमाडौं आएकी थिइन्। काठमाडौं आइसकेपछि उनी भक्तपुरस्थित ठिमीमा साथीको कोठामा बसेकी थिइन् ।

भक्तपुरकै अर्का संक्रमित २७ वर्षिय पुरुष हुन् ।उनी पूर्व गृहमन्त्री एवं नेकपाका नेता भीम रावलको सुरक्षामा खटिएका सशस्त्र प्रहरीका जवान भएको खुल्न आएको छ । उनी दुवाकोटस्थित आफ्नै डेरामा बस्दै आएका थिए । राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशालामा गरिएको परीक्षणमा उनीहरु कोरोना पोजेटिभ देखिएको स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले जनाएको छ ।

यो संगै नेपालमा कोरोना संक्रमितको संख्या २१७ पुगेको छ ।मंगलबार एकैदिन नेपालमा ८३ जनामा कोभिड-१९ पुष्टि भएको हो ।

काठमाडौं, ३१ बैशाख । सरकारले आवत जावतमा कडाई गरिएको घोषणा गरेपनि सांसदहरुको आवतजावतमा भने गृह मन्त्रालय मौन रहेको छ ।

मन्त्रालयका प्रवक्ता केदारनाथ शर्माले सांसदहरुलाई आवाज जावतमा रोक्ने बारे मन्त्रालय केही नबोलेको जानकारी दिएका छन् । नेपाली रेडियो नेटवर्कको नेपाली बहसमा पत्रकार ऋषि धमलासँग कुराकानी गर्दै उनले सांसदहरुका बारेमा स्थानीय प्रशासनले नै निर्णय गर्न सक्ने बताएका छन् । “उनीहरु जानु पर्ने जिल्लाका प्रमुख जिल्ला अधिकारीको पूर्व स्विकृती लिएर माननीयहरु जानु सक्नुहुन्छ,” शर्माले भने ।
गृह प्रवक्ता शर्माले विशिष्ट व्यक्तिहरुलाई दिइएको सुरक्षाकर्मी घटाउने सम्वन्धी नयाँ कार्यविधि मन्त्रीपरिषद्मा पठाइएको जानकारी दिएका छन् ।

उनले कार्यविधि मन्त्रीपरिषद्बाट स्विकृत भएपछि कार्यान्वयन गर्न गृह मन्त्रालय प्रतिबद्ध रहेको तर अहिले नै केही गर्न सक्ने अवस्था भने नरहेको उल्लेख गरेका छन् । उनले आवाजजावतलाई पहिला भन्दा कडाई गर्न गृह मन्त्रालयले मातहतका निकायहरुलाई निर्देशन दिएको पनि जानकारी दिएका छन् । (गोरखापत्रबाट)

काठमाडौं, बैशाख ३१ । नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी नेकपाको स्थायी कमिटी बैठक आज बुधबार बस्दैछ। पार्टी कार्यालय धुम्बाराहीमा आज बिहान ११ बजे बस्ने गरी वैठक बोलाइएको स्थायी कमिटी सदस्य टोपवहादुर रायमाझीले जानकारी दिए।

नेता रायमाझिले आगामी आर्थिक वर्षको बजेट र सीमा विवादलाई लिएर बैठक बोलाइएको र बैठक आज एक दिन वसेर स्थगीत हुने बताएका छन् ।

आजको बैठकलाई महत्वका साथ हेरिएको छ। कोरोना महामारीका बीच पार्टी्भित्र चर्किएको किचलो व्यवस्थापन नहुँदै भारतसँगको सीमा विवादको मुद्दा सतहमा आएपछि नेकपाका अध्यक्षद्वय केपी ओली र पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले बुधबार स्थायी कमिटी बैठक बोलाएका थिए ।

वैठक माग गर्दै २० जना स्थायी कमिटी सदस्यले अध्यक्षद्वयलाई लिखित पत्र नै पठाएका थिए । त्यसपछि सचिवालय वैठकले वैशाख २५ गतेका लागि स्थायी कमिटी वैठक बोलाएको थियो । तर प्रस्ताव तयार गर्न नभ्याएको भन्दै स्थगित गरिएको थियो ।

दार्चुला – सरकारले कालापानी क्षेत्रमा सीमा सुरक्षाका लागि सशस्त्र प्रहरी राख्ने भएको छ। व्यास गाउँपालिका–१ मा पर्ने गागा क्षेत्रमा पहिलोपटक सशस्त्र प्रहरीको बीओपी स्थापना हुन लागेको सशस्त्र प्रहरी बल नेपाल नम्बर ५० गुल्म दार्चुलाका गुल्मपति डम्मरबहादुर बिष्टले जानकारी दिए।

भारतले नेपाली भूमि अतिक्रमण गरेको दार्चुलाको त्यही माथिल्लो क्षेत्रमा वर्षाैंँदेखि सरकारको उपस्थिति शून्य छ। कालापानी नजिकै स्थापना गर्ने निर्णय भएर पनि कार्यान्वयन हुन सकेको थिएन। उनले भने, ‘बीओपी स्थापनाका लागि आवश्यक बन्दोबस्तीका सामग्री, खाद्यान्न, भौतिक संरचनालगायत व्यवस्थापन भइसकेको छ।’

सशस्त्र प्रहरीको बीओपी तत्काल गाउँपालिका–१ छाङरुमा राख्ने गरी सबै तयारी पूरा भएको गुल्मपति बिष्टले बताए। छाङरु गाउँभन्दा केही तल पर्ने गागा क्षेत्रमा स्थायी संरचना निर्माण नहुँदासम्म सशस्त्र प्रहरीको बीओपी छाङरुका एक स्थानीयको घरमा भाडामा बस्ने उनले जानकारी दिए।

सशस्त्र प्रहरीले सीमा क्षेत्रमा हुने अवैध गतिविधि, सीमा रक्षा, ओखेटो पहार ओसार पसार, मानव बेचबिखनलगायत गतिविधि पूर्णरूपमा नियन्त्रण एवं न्यूनीकरण गर्ने उनको भनाइ छ।

सो क्षेत्रमा नेपाल प्रहरी चौकी छ तर ६ महिना मात्रै उनीहरू त्यहाँ बस्ने गरेका छन्। नेपाल प्रहरीले सीमा सुरक्षाको काम गर्दैन। यो समाचार आजको अन्नपूर्ण पोस्ट् दैनिकमा छापिएको छ ।

कोरोना महामारीको यो अप्ठ्यारो समयमा निरन्तर संक्रमितको उपचार र हेरचाहमा लागी परेका सम्पूर्ण नर्सहरुलाई हामी सम्मान व्यक्त गर्दछौं।

आजभन्दा १९७ वर्ष पूर्वको समयमा लिएर जान चाहयौ, कुरो हो सन् १८२० मे १२ का दिन ईटाली भन्ने देशको फ्लोरेन्स भन्ने शहरको । आधुनीक चिकित्सा पद्धतीमा अभूतपूर्व योगदान गर्ने नर्स अर्थात नेपालीमा स्वास्थ्य परिचारीका पेशाको शुरुवात गर्ने अनि नयाँ उचाई थप्ने महान फ्लोरेन्स नाईटएगंलको जन्म दिनका अवसरमा आज विश्वले अन्तराष्ट्रिय नर्स दिवस मनाँउदैछ ।

फ्लोरेन्स लाई ए लेडी विथ ए ल्याम्पका नामले पनि चिनिन्छ, अर्थात टुकी या भनौ लालटिन बोकेकी महिला । उतिबेला यूरोपमा क्रिमेन यूद्ध चलिरहँदा घाईते सैनिकहरुको उपचारार्थ अहोरात्र खटिएका सैनिकहरुले उन्लाई सम्मानकासाथ लेडी विथ ए ल्याम्प भनेका हुन् ।

रातीको समयमा टुकी वालेर पनि सम्पूर्ण विरामीहरु भएका ठाँउमा पुग्ने यिनी संसारकै पहिलो नर्स फ्लोरेन्स नाईटएगंलले बेलायतको लडंन स्थीत थोमस हस्पीटलमा संसारकै पहिलो निजी नर्सिगं स्कूल स्थापना पनि गरेकी छिन जुन गैरनाफामुलक ढंगमा अझै सम्म संचालनमा छ ।

सन् १८२० जब फ्लोरेन्स को जन्म भएको थियो तब बेलायत जस्तो समृद्ध देशमा पनि स्टीम ईन्जिन रेल आविष्कार भएकै थिएन्, उनी जन्मीएकी १० वर्ष पछी मात्र बेलायतले आफ्नो पहिलो स्टीम ईन्जीन रेल सञ्चालनमा ल्याएको ईतिहासले वताँउदछ । तथापि उनीले संसारवाट विदा लिँदा सन् १९१० मा चाँही संसारमा रेल, विजुली, कार अनि प्लेनको शुरुवात भईसकेको थियो । फ्लोरेन्सले एउटा यूगान्तकारी परिवर्तन देखेको र गरेको मान्ने ब्यक्तिहरु संसारमा धेरै छन् ।

त्यतीबेला स्वास्थ्य सेवाको कुरा गर्ने हो भनेँ अस्पतालमा सरसफाईका कुराहरुमा उत्ति ध्यान दिईदैनथियो भनेँ स्वास्थ्य सेवीहरु पनि विरामीको भावना अनि आत्मसम्मानलाई ध्यानमा राख्ने कुरामा अनभिज्ञनै थिए । तसर्थ फ्लोरेन्सले अस्पताललाई सफा राख्नमा अनि विरामीको सम्मान र भावनालाई कदर गर्दै एउटा गहिरो सेवाको अवधारणाका रुपमा आधुनिक नर्सिगं पेशालाई ल्याएकी हुन् ।

फ्लोरेन्सको यिनै योगदानको चर्चा गर्दै हरेक वर्षको मे १२ मा विश्वले नर्स दिवस मनाउँदछ । नर्स पेशालाई गएको शताब्दिबाट संसारभरिका मान्छेहरुले अत्यन्त महत्व दिएर आदरणीय रुपमा हेरेको छन् ।

सेतो कोट लगाएकी, कपालमा रिबन लगाएकी, औषधीहरु वोकेकी अनि मुस्कान सहितको सेवा प्रदायक स्वास्थ्य परिचारीका नर्स । नर्स भन्नासाथ अस्पतालको याद आँउछ अनि मुख्य कुरा स्वास्थ्य सुधार अनि ममतामयी सेवा पनि याद आँउछ, हैन त ?

विश्वले फ्लोरेन्सको योगदानका वारेमा चर्चा गरिरहँदा आउनुहोस हामी एकैछिन रुमलिऔ, नेपालको नर्सिग ईतिहासमा , हुन्न र ?

नेपालमा नर्सिगंको संक्षीप्त ईतिहास

नर्स विनाको अस्पतालको परिकल्पना हामी गर्न सक्दैनौ । सन् १९४७ मा विर अस्पतालको स्थापना पछी स्वास्थ्य सहायकका रुपमा केही कम्पाउन्डर र भारतमा तालिम लिएका केही औलामा गन्नसक्ने ब्यत्तिहरु मात्रै थिए, विर अस्पतालको ईतिहास पल्टाउदा उतिवेला ड्रेसिंग लगायत अन्य उपचारहरु कम्पाउन्डर या डाक्टर स्वंले गर्ने गर्दथे । नर्सिगंको नेपाली ईतिहास विसं २०१३ वाट शुरु भएको देखिन्छ जब केही गृहणीहरु लगायतका नेपाली चेलीहरुले औपचारीक रुपमा नर्सिगंको तालिम लिएका थिए, राणा शाषनका क्रममा सभ्रान्त परिवारमा स्वास्थ्यउपचार अनि नसिंगको महत्व चालपाएर नेपालमा नर्सिगको शुरुवात भएको विश्वास गरिन्छ, राणाकालको क्रममा चारजना नेपाली चेलीहरु विधावती कंसाकार, राधा देवी मालाकार, धर्मदेवी कंसाकार र विष्णुदेवी राईले भारतको अलाहवादवाट स्वास्थ्य सहायकको तालिम लिएको ईतिहास छ । त्यसपछी क्रमश नेपाली महिलाहरु भारतमा ४ वर्ष ९ महिने लामो नर्सिंग कोर्स गरेर आउने चलन वढेको पाईन्छ । आज गल्ली पिच्छेका अस्पताल अनि क्लीनीकहरुमा नर्सहरुको उपस्थिती बाक्लै देख्न सकिन्छ, शहर शहरमा नर्सिंग कलेजहरु खुलेका छन् अनि अझ विदेश जान सहज हुने भएकाले नर्सिंग प्रतिको आकर्षण वढ्दै गईरहेको छ । नर्सिगको अचम्मको कुरा के छ भनेँ यो ब्यवसायमा पुरुषहरु नगण्य मात्रामा छन्, केही समय अघि केही नर्सिंग कलेजहरुले पुरुषहरुलाई पनि नर्सिग तालिम दिएकोमा पछी गएर पुरुषहरु यस ब्यवसायमा उत्ति आकर्षित नभएको पाईन्छ । शायद माया, स्नेह अनि ममतामयी यो ब्यवसायमा महिलाको मधुर उपस्थितीनै अत्यूक्तम लागेको हुनसक्छ ।

नर्सिङ पेशाको सबैभन्दा ठूलो पदवी चाँही फ्लोरेन्स नाईटएगंल मेडल लाई मानिन्छ, यसअर्थमा फ्लोरेन्स नाईटएगंल हरेक नर्सको प्रेरणाकी श्रोत पनि हुन् ।

अर्कोतर्फ फ्लोरेन्सले नर्सिगं को थालना गरेपछी सुस्तरि विश्वमा नारी अधिकार र समानताका आवाजहरु उठेका हुन् । तत्कालीन वेलायतको उपनिवेश भारत सम्म पनि फ्लोरेन्सको योगदान अनि नारी समानता उन्मुख लहरहरु आएका हुन् । यसैक्रमका साथ वेलायतमा अझ प्रभावकारी स्वास्थ्य सेवा, भारतमा भोकमारी हटाउने लहर, देहब्यापारमा लागेका महिलाहरुमाथीको हिंसा उपर प्रश्च चिह्न र पेशागत समानताका कुराहरु उठ्न थालेका हुन् । फ्लोरेन्स एउटी समाजसेवी मात्र नभएर गज्जबकी लेखिका पनि हुन्, उनले मेडिकल उपचार पद्धतीका वारेमा लेखेकी पुस्तकहरु यति सरल अग्रेजी भाषा र चित्रले प्रष्ट पारीएको छ कि जोकोहीले सजिलै बुझ्न सक्दछन् ।

नेपालमा पनि नर्स अध्यन गर्ने अनि कार्य गर्ने पेशाकर्मी दिदिवहिनीहरुको सँख्या बढ्दो छ, विरामीको सेवा अनि उपचारमा फ्लोरेन्सका पथहरुलाई हामीले कत्तिको आत्मसाथ गर्न सकेका छौ त ? विचार गर्न जरुरी छ ।

कुना कन्दरा अनि असाक्षरताले ग्रसित हाम्रो देशमा मेडीकल कुराहरु अनि ज्ञान सबैमा छैन्, कोही विरामीले केही कुरा बुझेन या कुरुवाले केही कुरा बुझेनन भनेँ हामीमा पूनः स्पष्टसंग बुझाउन सक्ने धैर्यता कत्तिको छ ? पिडाले छिया छिया भएका विरामी र कुरुवालाई हाम्रा नर्सहरुले कत्तिको मिठो बोली बोलेर कुरा गर्दछन्, यी सम्पूर्ण कुराहरुमा सुधार हुँदै जाओस् ।

यो सामाग्री हाम्रो पात्रोले उत्पादन गरेको हो ।

काठमाडौं । रुपन्देहीमा कोरोना संक्रमित पुष्टि भएका ६ जना लुकिछिपी सीमावारि नेपाल प्रवेश गरेको पाइएको छ । जिल्लाको समरीमाई गाउँपालिका वडा नं ७, बेतकुईया मर्चवारको भैसागाहन मदरसास्थित क्वारेन्टाइनमा रहेका ४७ मध्ये वडा नं १ का एक र वडा नं ४ का तीन जनामा कोरोना पुष्टि भएको समरीमाई स्वास्थ्य शाखा प्रमुख मुन्सीप्रसाद माझीले बताए ।

भैसागाहन क्वारेन्टाइनमा रहेकामध्ये वडा नं १ का ४६ वर्षीय पुरुष भारतको मुम्बईबाट यही वैशाख २५ गते नेपाल फर्किएका थिए । उनी लुकिछिपी सीमा पार गरेको देखेपछि स्थानीयवासीले प्रहरीलाई खबर गरी क्वारेन्टाइनमा पु¥याएका थिए । यसैगरी सोही क्वारेन्टाइनमा रहेका अन्य तीन जना वैशाख २६ गते मुम्बईबाट आएका हुन् । क्वारेन्टाइनमा रहेका ४५, ३० र २६ वर्ष उमेरका तीनै जना पुरुष वडा नम्बर ४ का हुन् ।
सोही क्वारेन्टाइनमा रहनुभएकी आफ्नी आमालाई चार दिन पहिले समरीमाई १ का वडाध्यक्ष शिवकुमार यादवले जबर्जस्ती घरमा लिएकामा स्थानीयवासी, सञ्चारमाध्यम र प्रशासनको दवाबपछि पुनः क्वारेन्टाइन फिर्ता गरेका थिए ।

मर्चवारमा यसअघि कोटहीमाईका एक २५ वर्षीय युवकमा कोरोना पोजिटिभ देखिएको थियो । उनको बुटवल स्थत कोरोना विशेष अस्पतालमा उपचार भइरहेको छ । लुम्बिनी बौद्ध विश्वविद्यालयको छात्रावासमा रहेको क्वारेन्टाइनमा रहेका ४३ मध्ये दुई जनामा कोरोना पोजिटिभ देखिएको लुम्बिनी सांस्कृतिक नगरपालिकाका प्रमुख मनमोहन चौधरीले बताए । उनले भने, “ पोजिटिभ देखिएका दुई जना चार दिन पहिले भारतबाट आएका हुन् ।”

संक्रमित बालिकासँगै बसेका सबैको परीक्षण:

राजापुर– बर्दियाको राजापुर नगरपालिका ५ मा भेटिएकी पहिलो संक्रमित बालिकासँगै क्वारेन्टाइनमा बसेका सबैको कोरोना परीक्षण गरिने भएको छ ।

संक्रमित बालिकालाई बाँकेको खजुरास्थित क्यान्सर अस्पतालको आइसोलेशनमा राख्न पठाउने तयारी भइरहेको स्वास्थ्य शाखा प्रमुख गणेश अर्यालले बताए । राजापुर, जयपुरस्थित किसान माविको क्वारेन्टाइनमा संक्रमित बालिकासँगै बसेका ३५ जना सबैको कोरोना परीक्षण गरिने जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय बाँकेका कोरोना फोेकल पर्सन नरेशबावु श्रेष्ठले जानकारी दिए ।

यही वैशाख १६ गतेदेखि क्वारेन्टाइनमा बसेकी बालिका कैलालीको धनगढी उपमहानगरपालिका, मझगाउँस्थित मामाघर र चैत ५ गते भजनीस्थित फुपूको घरमा दुई दिन बसेर पुनः मामाघर हुँदै वैशाख १६ गते राजापुर फर्केकी थिइन् ।

छिमेकी नगरपालिकामा संक्रमण पुष्टि भएसँगै सम्भावित संक्रमण रोकथाम र नियन्त्रण गर्न आजदेखि गेरुवा गाउँपालिकाले सम्पूर्ण नाका पूर्ण रूपा बन्द गरेको अध्यक्ष जमानसिंह केसीले जानकारी दिए ।

कैलाली, ३० बैशाख । आइतबार आएको हावाहुरीबाट कैलालीका सीमामा रहेका सशस्त्र प्रहरीको जाँच चौकीमा क्षति भएपछि धनगढी उपमहानगरपालिकाले सुरक्षा चौकी निर्माणमा सहयोग गर्ने भएको छ ।

कोरोना रोकथामका लागि सरकारले जारी गरेको लकडाउनकै क्रममा कैलालीको सीमा क्षेत्रमा सशस्त्र प्रहरीले भारतबाट आउने व्यक्तिलाई सीमाबाट भित्रिन नदिन स्थापना गरिएका अस्थायी र स्थायी चौकीहरुमा हावाहुरीबाट क्षति भएपछि आफ्नो क्षेत्रमा पर्ने अस्थायी वा स्थायी जाँचचौकी निर्माणमा सहयोग गर्ने उपमहानगरपालिकाले जनाएको छ ।

नगर प्रमुख नृपबहादुर वडले आवश्यकतानुसार उपमहानगरपालिका क्षेत्रमा पर्ने १३ वटै अस्थायी जाँचचौकी निर्माणका लागि बजेटको व्यवस्था गरिने बताए ।

‘दशगजामा नै टेन्ट राखेर सशस्त्र प्रहरीले ड्युटी गरिराखेका छन्’, नगर प्रमुख वडले भने, ‘सबै स्थानीय सरकारले आफ्नो क्षेत्रमा पर्ने अस्थायी वा स्थायी जाँचचौकी निर्माणमा सहयोग गरेमा राहत पुग्ने देखिन्छ ।’ प्रहरी उपरीक्षक कमलराज तिमिल्सिनाले विभिन्न समस्याका बीच पनि सीमामा आफूहरु खटिरहेको बताए ।

एक सय एक किलोमिटर लामो दूरी भारतसँग जोडिएको कैलालीका सीमानामा ४२ अस्थायी चौकी र १२१ ड्युटी चौकीमा समेत गरी झण्डै ६०० सशस्त्र प्रहरी कार्यरत रहेको बताइएको छ ।

‘अधिकांश ड्युटी चौकी पालमा रहेका छन्’, प्रहरी उपरीक्षक तिमिल्सिनाले भने, ‘सीमा सुरक्षामा खटिएका प्रहरी हावाहुरी चल्न थालेपछि पाल जोगाउनतर्फ लाग्छन् बत्ती छैन, मोबाइल चार्ज गर्न पाइँदैन ।’ पानीको धारा नजिक नभएकाले पानी लिन पनि कतिपय चौकीबाट करिब चारदेखि सात किमी टाढा जानुपर्ने बाध्यता समेत रहेको बताइएको छ ।

काठमाडौँ, ३० वैशाख । लिपुलेक विवादका सम्बन्धमा स्पष्ट धारणा राख्दै नेपालले भारतलाई सोमबार ‘कूटनीतिक नोट’ पठाएको छ । परराष्ट्रमन्त्री प्रदीपकुमार ज्ञवालीले सोमबार नेपालका लागि भारतीय राजदूत विनयमोहन क्वात्रालाई मन्त्रालयमै डाकेर कूटनीतिक नोट हस्तान्तरण गरिएको हो ।

भारत सरकारलाई गोप्य ‘कूटनीतिक नोट’ पठाउँदै सरकारले शान्तिपूर्ण वार्तामार्फत विवाद समाधानका लागि आह्वान गरेको छ । कूटनीतिक नोटमा मन्त्री ज्ञवालीले सीमा विवादका विषयमा नेपालको दृढ अडान राख्दै औपचारिक धारणा भारत सरकारसमक्ष पठाउनुभएको परराष्ट्र सचिव शङ्करदास वैरागीले जानकारी दिएका छन् । “कूटनीतिक नोटमा नेपाल सरकारको स्पष्ट धारणा समेटिएको छ,” उनले भने । परराष्ट्र मन्त्रालयका प्रवक्ता भरतराज पौडेलले विवाद सुल्झाउने विषयमा जानकारी दिएका छन् । उनले भने, ‘‘राजदूत क्वात्रासँग सीमा विवाद सल्टाउने विषयमा छलफलसमेत गरेको छ ।’’ सो क्रममा मन्त्री ज्ञवालीले वार्ताको वातावरण बनाउन सकारात्मक पहल गर्न क्वात्रालाई आग्रह गरेका छन् । राजदूत क्वात्राले पनि नेपाल सरकारको सन्देश भारत सरकारलाई पठाउने र सकारात्मक पहल गर्ने जवाफ दिएको जनाइएको छ ।

भारतले लिपुलेक मानसरोवर हुँदै चीनसँग जोड्ने व्यापार मार्ग खोलेपछि उत्पन्न विवाद तथा यसअघि उठेको लिम्पियाधुरासम्मको नक्सालगायत भारतसँग जोडिएका अन्यत्र सबैतिरको सीमा विवाद समाधानका लागि नेपाल सरकारले कूटनीतिक नोटमार्फत भारतसमक्ष वार्ताको आह्वानसमेत गरेको छ । नेपालको भू–भाग लिपुलेक हुँदै मानसरोवर जाने सडक बनाएर शुक्रबार भारतले उद्घाटन गरेपछि सीमा अतिक्रमणको विवाद थप चुलिएको हो । त्यो सडक कसरी र कुन आधारमा निर्माण गरियो भन्ने सवाल पनि भारतलाई कूटनीतिक नोटमार्फत नेपाल सरकारले गरेको जनाइएको छ । कूटनीतिक नोटमा सरकारको आधिकारिक धारणाका रूपमा सुगौली सन्धि, १९१६ अनुसार लिम्पियाधुरा, कालापानी र लिपुलेकलगायत महाकाली नदीको पूर्व क्षेत्रहरू नेपालको हो भन्ने प्रस्ट उल्लेख रहेको छ । सीमा विवादको समाधान वार्ताबाट खोजिनुपर्ने नेपाल सरकारले जनाएको छ ।

नेपाल सरकारले दुई देशबीचको घनिष्ठ र मैत्री सम्बन्धको भावना राख्दै ऐतिहासिक सन्धि, दस्तावेज, तथ्य र नक्साको आधारमा सीमा मुद्दाहरूको कूटनीतिक समाधान खोज्न चाहेको नोटमा थप उल्लेख छ । नेपालको भू–भागभित्र विवाद समाधान नभएसम्म कुनै गतिविधि गर्न नदिन पनि माग गरिएको छ । यसअघि नेपाल सरकारले सार्वजनिक गरेको आधिकारिक धारणामा सन् २०१५ मे १५ मा भारत र चीनबीच त्यस क्षेत्रमा सडक बनाउने विषयमा भएको सहमतिमा कूटनीतिक नोटमार्फत आफ्नो असहमति व्यक्त गरेको स्मरण गराइएको थियो । भारतका प्रधानमन्त्रीको चीन भ्रमणको त्यो समयमा दुई पक्षले संयुक्त वक्तव्यमा नेपालको सहमतिबिना लिपुलेक क्षेत्रलाई द्विपक्षीय व्यापार मार्गका रूपमा समावेश गर्न सहमति गरेका थिए । नेपाल सरकारले दुई देशका विदेश सचिवहरूको बैठकका लागि दुईपटक मिति प्रस्ताव गरेको थियो । जसका लागि भारतीय पक्षको प्रतिक्रिया पर्खाइमा नेपाल रहेको थियो । (गोरखापत्रबाट)

काडमाडौँ, ३० वैशाख । नदीजन्य पदार्थ सहज उपलब्ध हुन थालेपछि गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माणको काम अगाडि बढेको छ । नदीजन्य सामग्रीको अभावले उपकरण जडानको मात्र काम हुँदै आएकामा अहिले निर्माणको बाँकी काम पनि अगाडि बढेको विमानस्थल विस्तार आयोजनाका प्रमुख प्रवेश अधिकारीले जानकारी दिएका छन् ।

बुटवल उपमहानगरपालिकाले नदीजन्य पदार्थ उपलब्ध गराएपछि निर्माण अघि बढेको उनले बताएका छन् । उपमहानगरपालिकाले आयोजनाका लागि तिनाउ नदीबाट नदीजन्य सामग्री बालुवा र गिट्टी उपलब्ध गराएपछि विमानस्थल निर्माणको बाँकी काम अगाडि बढेको हो । राष्ट्रिय गौरवको आयोजना निर्माणका लागि सरकारले काम अगाडि बढाउन निर्देशन दिएसँगै विमानस्थल निर्माणका लागि स्थानीय प्रशासनसँगको समन्वयमा निर्माण कम्पनीले कामलाई निरन्तरता दिएको हो । बन्दाबन्दीका कारण केही समय सुस्ताएको विमानस्थलको निर्माण नदीजन्य पदार्थ बालुवा र गिट्टीको सहजतासँगै १० किलोमिटर पेरिमिटरको सडक निर्माण, टर्मिनल भवन र एप्रोनबीचको भाग ढलान भइरहेको आयोजना प्रमुख अधिकारीले बताएका छन् । “विमानस्थलका लागि अझै ५० हजार घनमिटर नदीजन्य सामग्री आवश्यक पर्छ, अब हामीले अरू स्थानीय पालिकाहरूबाट पनि ल्याउने पहल गरिरहेका छौँ,” उनले भने ।

धावन मार्ग, अन्तर्राष्ट्रिय टर्मिनल भवन, ट्याक्सी वे, सीसीटीभी, रेस्क्यु एन्ड फायर फाइटिङ, कन्ट्रोल टावर, प्राविधिक उपकरण जडान र प्रशासनिक भवनलगायत ९० प्रतिशत काम सम्पन्न गरिसकेको विमानस्थल निर्माण कम्पनीले २०२० मार्च ३१ सम्म सम्पन्न गर्ने अन्तिम म्याद पाएको थियो । नेपाली र चिनियाँ कामदारले आन्तरिक क्वारेन्टाइनमा बसेर निर्माण अगाडि बढाए पनि चीनबाट ल्याउनुपर्ने प्राविधिक उपकरण उतै रोकिएकाले निर्माण केही समय पछाडि धकेलिने निर्माण कम्पनीले जनाएको छ । धावन मार्गको लाइट फिक्स्चर र ब्यागेज ह्यान्डलिङ सिस्टमको कन्भेयर बेल्ट मुख्य रूपमा आउन बाँकी उपकरण हुन् । अरू उपकरण ९५ प्रतिशत आइसकेका छन् । लाइट फिक्स्चरजस्ता उपकरण नेपाली प्राविधिकले जडान गर्नसके पनि कन्भेयर बेल्ट जडान गर्न विदेशबाटै प्राविधिक आउनुपर्छ । “अबको समस्या भनेको विदेशमा रोकिएका कामदार र उपकरण जडान गर्ने प्राविधिक र बाँकी उपकरण ल्याउनु हो ।

त्यसका लागि अन्तर्राष्ट्रिय उडान र स्थल मार्ग वा सामुद्रिक मार्ग खुला हुनु जरुरी छ,” आयोजना प्रमुख अधिकारीले भने । चिनियाँ कम्पनी नर्थ वेस्ट सिभिल एभिएसनले सन २०१४ डिसेम्बर ३१ मा छ अर्ब २२ करोड ५१ लाख २० हजार २२७ रुपियाँमा ग्लोबल टेन्डरमार्फत विमानस्थल निर्माणको ठेक्का लिएको थियो । सन् २०१७ डिसेम्बरसम्म निर्माण सम्पन्न गर्नुपर्ने सुरुको सम्झौता थियो । निर्माण कम्पनीले मधेस आन्दोलन, नाकाबन्दी र आन्तरिक कारण देखाउँदै यसअघि चारपटक म्याद थपिसकेको छ । एसियाली विकास बैङ्कको ऋण सहयोगमा निर्माण भइरहेको यो विमानस्थल त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलभन्दा ठूलो हुनेछ । जुन ७८७ बिघा क्षेत्रफलमा निर्माण भइरहेको छ । (गोरखापत्रबाट)

काठमाडौं, बैशाख ३० । सरकारले उपत्यका प्रवेश गर्ने नाकाहरूमा सवारीसाधन कडाइ गरेर उपत्यकालाई केही खुकुलो पारे पनि यहाँ कोरोना संक्रमणको जोखिम उच्च देखिएको छ। भारतीय नाका हुँदै फलफूल, खाद्यान्न, औषधि, ग्याँस, पेट्रोलियम पदार्थलगायत सामग्री बोक्ने सवारीसाधनबाटै उपत्यकामा संक्रमण फैलन सक्ने त्रास बढेको हो।

ट्राफिक प्रहरीको तथ्यांकअनुसार उपत्यकामा दैनिक एक हजार हाराहारीमा मालवाहक सवारीसाधन प्रवेश गर्छन्। ती सवारीमा कम्तीमा पनि तीन÷तीनजना ओहोरदोहोर गर्दा पनि उपत्यका प्रवेश गर्नेको संख्या तीन हजार पुग्छ।

एकजना चालक, सहचालक र सहयोगी भनेर तीनजना मालवाहक सवारीमा उपत्यका प्रवेश गर्ने गरेको प्रहरी तथ्यांकले नै बताउँछ। तर सम्बन्धित डिपोहरूमा सामाना झारेपछि ती चालक र सहचालक कहाँ बस्छन् र कहाँ खान्छन् भन्नेबारे सरकारी निकाय नै जानकार छैन।

सरकारले उनीहरूलाई सुरक्षित राख्न कुनै व्यवस्था नगर्दा भारतबाट नेपालसम्म सामान ढुवानी गर्ने चालकहरूबाटै कोरोना सर्ने हो कि भन्ने डर बढेको महानगरीय प्रहरी परिसर काठमाडौंका एसएसपी श्यामलाल ज्ञवालीले बताए। उनका अनुसार सरकारले उनीहरूलाई खानेबस्ने र फर्कने नियम नतोकिदिँदा कति दिन बस्छन् भन्ने अनुमान गर्न मुस्किल परेको आजको नागरिक दैनिकमा खवर छ ।